Transatlantyk

Ten transatlantyk zacumował w katowickiej dzielnicy Dąbrówka Mała około 80 lat temu. Budynek, jak można (mam nadzieje :)) zobaczyć na drugim zdjęciu, był częścią ogródka jordanowskiego. Charakterystyczne relingi, okulus-bulaj czy wreszcie pawilon solarny przypominający mostek kapitański przywodzą na myśl architekture okrętową, którą w międzywojniu często inspirowali się moderniści. Niestety nie posiadam żadnych informacji, kto budynek projektował. Obecnie znajduje się w nim Miejskie Przedszkole nr 38.

dead's it.

Katowice mają za dużo budynków! Ta myśl zapewne przyświecała władzom miasta, kiedy podjęły decyzje o wyburzeniu Pałacu Ślubów przy Al. Korfantego. Naprawdę nie wiem jaka była logika tej decyzji. Owszem, po przeprowadzce Urzędu Stanu Cywilnego do zaadaptowanego na jego potrzeby Pałacyku Goldsteinów, budynek przestał pełnić swoją dotychczasową funkcję. Tylko, co z tego? Przepraszam, zapomniałem, że zgodnie z planami przedstawionymi przez Pełnonocnika ds. Projektu Przebudowy Strefy „Rondo-Rynek” Pana Krzysztofa Rogalę, miejsce po Pałacu Ślubów będzie pełnić nową funkcję - parkingu. Parking to zawsze coś - w zasadzie bedzie to jedyny rzeczywisty efekt "przebudowy" centrum miasta. Parking oczywiście (!) ma być rozwiązaniem tymczasowym, bo teren czeka na inwestora. Oczywiście... Pytanie, po co w takim wypadku wyburzać obiekt w świetnym stanie technicznym? Po co brać na siebie koszty wyburzenia, skoro mógłby je pokryć inwestor, gdyby taki wreszcie się znalazł. Do tego czasu obiekt można by było wynająć. Można by było, gdyby nie to, że w Katowicach jest za dużo budynków.
Jesli idzie o kwestie architektury, polecam z majowej Rzepy tekst Mai Mozga-Góreckiej:
Znika architektura odwilży.
Na zachętę i jednocześnie kontra argumentom o "złym pochodzeniu" architektury lat 60-tych, która jakoby była przesiąknięta ustrojem, w którym powstała, cytat z przywolanego wyzej artykułu:

– Lata 60. to był najciekawszy okres w polskiej architekturze powojennej, odwilż, eksplozja modernizmu – dodaje prof. Leśniakowska. – Do głosu doszło pokolenie, które studiowało przed wojną, ale było kneblowane wcześniej przez socrealizm, oraz generacja młodych architektów wychowanych przez tych wybitnych „starych" modernistów. Działali ze świadomością, że nie są z moskiewskiego rozdania, ale należą do Zachodu. I mieli poczucie misji: dla nich architektura i towarzysząca jej sztuka – malarstwo, dizajn – pełniły ważne funkcje kulturowe i edukacyjne w społeczeństwie.

Kiedyś chcieliśmy być nowocześni. Teraz wystarczy nam szutrowy parking.
To by było na tyle.

CINiBA

Dzisiaj nie patrzymy wstecz. Patrzymy naprzód. Najnowsza katowicka inwestycja już prawie ukończona. Prezentuje się rewelacyjnie!
Jakiś czas temu wrzucałem parę fotek z budowy. Teraz parę wieczornych zdjęć z serii "po co mi statyw, są przecież krawężniki i ławki".

Go west! Śródmieście zachodnie w Katowicach.

Katowice zawsze były ambitnym miastem. Die kleine Großstadt - tak określano przed I wojną światową ówczesne Kattowitz. Z pewnością nieco na wyrost, być może nawet nieco prześmiewczo (wystarczy porównać z innymi miastami Cesarstwa Niemieckiego), ale jednak... Ukierunkowanie na to, co wielkie (w rozumieniu niemieckiego gross czy angielskiego great) można już wówczas w Katowicach dostrzec. Ta melodia o Wielkich Katowicach szczególnie słyszalna była w okresie międzywojnia. Największy gmach w Polsce, pierwszy drapacz chmur, etc. Katowice zawsze jednocześnie cierpiały z powodu kompleksu rynku czy centrum. W okresie międzywojennym pojawiały się plany budowy ratusza w okolicach dzisiejszego Hotelu KatowiceJ jednocześnie powstało reprezentacyjne forum w okolicach Sejmu Śląskiego. W każdym bądź razie, starano się stworzyć, tak czy inaczej rozumiane, centrum miasta, uznając, że to co jest nie odpowiada potrzebom miasta. Fundamentem tych potrzeb były zaś ambicje miasta. Sytuacja powtarza się w czasach PRL. Szeroka Aleja Armii Czerwonej (obecnie Korfantego) z nowymi i nowoczesnymi obiektami, takimi jak Spodek, Superjednostka, DH Zenit, DH Skarbek, Ślizgowiec, Haperowiec, pokazują skalę myślenia o mieście. Nie inaczej jest dzisiaj. Odkąd pamiętam (tj. od lat 90-tych XX w.), toczy się dyskusja o potrzebie przebudowy centrum. Te wszystkie etapy dyskusji o stworzeniu centrum miasta na miarę czasów łączy wspólny mianownik. Żadne z nich nie zostały zrealizowane w pełni. Do niedawna wydawało mi się, że najpełniej zamierzenia zrealizowano w okresie PRL. Skala ówczesnych rozwiązań wydawała się mówić sama za siebie. Nic bardziej mylnego, rzeczywistość nie dorosła do ówczesnych ambicji miasta. Okazuje się, że Aleja Korfantego wraz z modernistycznymi gmachami to tylko połowa tego co miało powstać. Tą część zasadniczo zrealizowano w latach 60-tych i wczesnych 70-tych XX w. W roku 1976 rozstrzygnięto jednak konkurs na koncepcję programowo przestrzenną Śródmieścia-Zachód. Pierwszą nagrodę uzyskała "grupa WAAN", w skład której wchodzili Wacław Seruga i Andrzej Wyzykowski. Koncepcja oparta została na osi wschód-zachód, będącej przedłużeniem ciągu pieszego istniejącego centrum. Od strony wschodniej oś zamknięta miała być budynkiem Haperowca, od zachodu zaś proponowaną bryłą budynku - siedziby organizacji twórczych i technicznych. Koncepcja przewidywała wprowadzenie ruchu pieszego z południowej części śródmieścia, a dwupoziomowy układ komunikacji kołowej i pieszej zapewnić miał "maksymalna atrakcyjność zespołu, tworząc wielopoziomowy żywy organizm centrum o kulminacjach ruchów pieszych w części wschodniej (plac otwarty o charakterze handlowym, będący zarazem głównym rozrządem ruchu klientów zespołu administracyjnego) i w części zachodniej (plac o charakterze kameralnym, będący zwornikiem ruchu dla kierunków północ-południe i wschód-zachód". Projekt przewidywał wyodrębnienie trzech zespołów:
- usługowo-handlowego (wzdłuż głównego ciągu pieszego),
- usług administracyjnych ( w części wschodniej),
- usług w zakresie kultury i nauki (część zachodnia).
Swoją drogą, warto zauważyć, że część planów zrealizowano. Na początku lat 80-tych XX w. zrealizowano, znajdujące się na południe od głównego założenia, wieżowce przy ul. Mickiewicza 29. Przynajmniej częściowo zrealizowano układ drogowy mający obsługiwać Centrum-Zachód. Ulica Grundmanna została oddana pod koniec 2006 r.

Silesia City Center. Co by było, gdyby...

Wbrew automatycznemu skojarzeniu dzisiejszy post nie będzie o katowickim centrum handlowym o tejże właśnie nazwie. Na marginesie trzeba jednak przyznać, że obiekt ten dość skutecznie zawłaszczył nie tylko nazwę, ale i faktycznie znaczna część funkcji tradycyjnego centrum miasta, a może i nawet centrum całej aglomeracji. Aglomeracji, która kiedyś była po prostu Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym, a od jakiegoś czasu nosi dumne miano Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii "Silesia". Stolicą, a właściwie siedzibą władz, owej metropolii są, zgodnie z § 3 Statutu, Katowice. Co by jednak było gdyby... no właśnie, zamiast dalszych wizji utrzymanych w nurcie political-fiction wrzucam coś, co można by obecnie ochrzcić jako urban-fiction - Centrum GOP planowane pomiędzy Będzinem, Sosnowcem a Dąbrową Górniczą. Poniższy projek zdobył pierwszą nagrodę w rozstrzygniętym na początku 1973 roku konkursie SARP. Autorami koncepcji są: Zdzisław Hryniak, Wojciech Kubik, Jacek Michalski. Założenia konkursu przewidywały zaprojektowanie "nowego centralnego dyspozycyjno-usługowego dla całego rejonu, w którym znalazłyby się usługi o charakterze unikalnym". Rozwiązanie miało przewidywać obiekty:
- administracji (230 000 m.kw.),
- kultury (73 000 m.kw),
- służby zdrowia (8 200 m.kw),
- łączności (6 000 m.kw.),
- handlu (45 000 m.kw.),
- gastronomii (27 000 m.kw.),
- rzemiosła (25 000 m.kw.),
- hotelowe (50 000 m.kw.),
- innych usług (25 000 m.kw.),
- szkoły wyższe (450 000 m.kw.),
- domy akademickie (200 000 m.kw.),
- szkoły średnie z internatem (230 000 m.kw.),
- zakłady lecznicze i opieki społecznej (180 000 m.kw.)
oraz tereny zielone i sportowe o powierzchni 150 ha.

Koszutka-Zdrój, czyli kilka słów o galeriowcu

Pozostajemy na Koszutce. Dzisiaj "Galeriowiec". Po raz kolejny nie posiadam informacji kto, kiedy, itp. Na pewno są to lata 60-te XX w., ale kto projektował, nie mam pojęcia... Jak to w galeriowcach, mieszkania przebijają się "na wylot" przez całą szerokość budynku. Mieszka się w nim ponoć świetnie. Jak powiedziała mi jedna z lokatorek - nie zamieniłabym swojego mieszkania w tym bloku na żadne inne. Mnie budynek zawsze kojarzył się z domem wczasowym. Może coś w tym jest...


+ historyczna pocztówkaps. właśnie kupiłem na Allegro kolejną część "Współczesnej architektury polskiej" Szafera. Może będzie w niej coś o galeriowcu. W razie czego update.

Edit:
Budynek pochodzi z 1962 roku, a zaprojektował go Mieczysław Król. (Dzięki BW ;))

Rodzina na swoim

Wczoraj była Koszutka, więc dla odmiany dzisiaj też będzie... :)
Konkretnie Plac Grunwaldzki, a na nim jedna z moich ulubionych rzeźb w Katowicach - "Rodzina" autorstwa Jerzego Egona Kwiatkowskiego. Parę lat temu rzeźba została poddana renowacji. Efekt jaki jest, każdy widzi. Nie jestem pewien, czy dobrze pamiętam, ale wydaje mi się, że w oryginale rzeźba posiadało okładzinę podobną do tej z "Karolinki". Może kiedyś doczekamy się jej ponownego remontu, tym razem na poziomie tego z opolskiego Placu Wolności?
Swoją drogą ciekawe, że w PRL promowano model rodziny 2+1 ;)

Podkowa - budynek mieszkalny przy ul. Okrzei w Katowicach

Od jakiegoś już czasu przymierzałem się do tego budynku. W lecie niestety ciężko jest go ustrzelić - duża liczba drzew w okolicy powoduje, że na fotach mało co widać. W zimie... no cóż, w zimie jakoś nigdy nie było mi po drodze. Dzisiaj nareszcie się udało .

Co do konkretów, po raz kolejny będzie ich niewiele ;). Gmach wybudowano na planie litery C, stąd też nazywany jest przez mieszkańców podkową. Jest on jednym z niewielu katowickich przykładów monumentalnej kwartałowej mieszkaniówki. Zapewne budynek prezentowałby się jeszcze dostojniej gdyby elewacje obłożono okładziną kamienną, ale nawet z tynkiem obiekt prezentuje się imponująco. Nie wiem niestety, kto budynek projektował. Co do czasu powstania, obstawiam lata 50-te XX wieku.

Poszła Karolinka...

Czesto otaczają nas obiekty, do których jesteśmy tak przyzwyczajeni, że w ogóle nie zwracamy na nie uwagi. Jest dla nas oczywiste, że są, że były zawsze. Jednym z nich, przynajmniej dla mnie, jest, jest rzeźba Karolinki w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku. Przyznam, ze nie mam pojęcia, jaki rzeczywiście jest tytuł rzeźby, ani tym bardziej, kto jest jej autorem. Na potrzeby tego wpisu przyjmuję jednak, że to Karolinka - jakoś tak mi się automatycznie skojarzyło. Skoro bowiem park jest na Śląsku, a sama rzeźba jest wariacją na temat śląskiego stroju ludowego... Więc, czemu nie.

Zwyczajny niezwyczajny czyli o diable w szczegółach

Dziś kilka fotek z listopadowej sesji na Koszutce. Niby nic niezwykłego, ale... przyznam się, że jest coś w polskiej architekturze lat 60-tych XX wieku co mnie urzeka. Nie żeby to był szczyt wyrafinowania konstrukcyjnego czy estetycznej maestrii. Po prostu fikuśne (tak, chciałem użyć tego właśnie słowa!) zadaszenie wejścia do bloku. Tylko tyle. Wystarczy.