mechanofaktura

machines not dead!

2011-12-24T19:44:00.009+01:00

Trzy lata temu wrzuciłem na blog parę rysunków Bronisława Linkego.
Dziś będzie nawiązanie do tego wpisu. Nie żebym jakoś celebrował trzecią rocznicę wpisu na blogu. Bez przesady! Czysty zbieg okoliczności, a może po prostu w święta mam więcej czasu...
Nie ważne. Szperając od linka do linka natrafiłem na ciekawą postać. Boris Artzybasheff, jak podaje Wikipedia urodził się w Charkowie, ale jako że walczył po rewolucji październikowej po stronie białych musiał wyemigrować. Trafił do USA, gdzie został ilustratorem. Pracował dla Life, Fortune czy Time Magazin. Fajnie, tylko dlaczego zacząłem od Linkego?
Ano z powodu tych kilku rysunków, które od razu skojarzyły mi się rysunkami z cyklu śląskiego polskiego ilustratora:

Artzybasheff podobnie jak Linke animizuje maszyny. Wyraz ich "twarzy" nie ma w sobie jednak nic z diaboliczności tych przedstawionych na akwarelach polskiego twórcy. Wnętrza hal produkcyjnych przypominają tu raczej gabinety technicystycznych osobliwości niż industrialną otchłań, w której ludzie nie tyle obsługują maszynerię, co wręcz jej służą. U Artzybasheffa ludzi zresztą nie ma, maszyneria żyje własnym życiem.

Ciekawe co znajdę za kolejne trzy lata?

Z ziemi włoskiej do Polski... albo na odwrót

2011-09-07T09:56:00.014+02:00

Architektura włoska czasów faszyzmu to ciekawy temat. Z jednej strony uwidaczniają się w niej cechy systemu politycznego, w którym powstała, z drugiej, jeśli porównać ja do architektury niemieckiej tego okresu, wydaje się ona jednak zdecydowanie lżejsza. Sam nurt włoskiej architektury międzywojnia nie był zresztą jednolity. Romans włoskich futurystów z faszyzmem powodował, że przynajmniej część spuścizny tego okresu posiada cechy modernistyczne. Niektórym obiektom zresztą ciężko byłoby przypisać w warstwie czysto estetycznej jakiekolwiek konotacje z tym, co można by, choćby prima facie, kojarzyć z faszystowskim systemem organizacji państwa i społeczeństwa. Arco dei Fileni, marmurowy łuk triumfalny zbudowany w 1937 roku w Libii, raczej przewodzi na myśl scenografię filmów sci-fi niż Zeppelintribune Alberta Speera. Jak już jednak wspomniałem, architektura włoskiego faszyzmu była niejednolita i oprócz nurtu modernistycznego czy futurystycznego, wyróżnić w niej można również nurt konserwatywny, zdecydowanie bliższy speerowskiemu zracjonalizowanemu klasycyzmowi. Ciekawym przykładem jest Kościół pod wezwaniem Św. Franciszka z Asyżu w mieście Rodos. Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce 20 września 1936 r., zaś świątynie projektu arch. Bernabitiego oddano do użytku w 1939 r. Z jednej strony projekt uwidacznia pewną surowość, z drugiej zauważyć można odwołanie do archetypu wczesnochrześcijańskich kościołów z ażurowo zakończoną dzwonnicą mogącą się kojarzyć z kampanilami, mimo, iż w tym przypadku dzwonnica nie jest całkowicie wyodrębniona z głównej bryły kościoła.
Rodyjski kościół skojarzył mi się z katowickimi realizacjami z okresu międzywojennego - dodajmy, że wcześniejszymi o co najmniej parę lat. Architektura zarówno kościoła Opatrzności Bożej, jak i Św. Kazimierza, podobnie jak ta rodyjskiego kościoła Św. Franciszka odwołuje się do typu kościoła wczesnochrześcijańskiego, redukując jego i tak prostą bryłę do "kubicznych, zgeometryzowanych form architektury nowoczesnej". Inspiracja zatem prawdopodobnie ta sama, jednak ostateczny efekt zupełnie inny. Katowickie realizacja w tym zestawieniu, mimo, że starsze, są zdecydowanie lżejsze, bardziej nowoczesne - mniej w nich archaizacji i ciężkości jaką instynktownie przypisać by można faszyzmowi.

PS.
gwoli wyjaśnienia tytułu - wyspa, a tym samym i miasto Rodos od czasów wojny włosko-tureckiej (1911-12) do czasów zawarcia tzw. pokoju paryskiego (1947) znajdowała się pod władzą włoską.

WPKiW

2011-08-28T19:16:00.002+02:00

Dziś tylko jedno foto, a właściwe pocztówka. Przypuszczalnie koniec lat 60-tych lub początek 70-tych. Widoczna jest hala "kapelusz" (jeszcze przed pożarem, bardziej przeszklona niż aktualnie) oraz szklarnia kominowa (już nie istniejąca).

Transatlantyk

2011-07-23T20:49:00.005+02:00

Ten transatlantyk zacumował w katowickiej dzielnicy Dąbrówka Mała około 80 lat temu. Budynek, jak można (mam nadzieje :)) zobaczyć na drugim zdjęciu, był częścią ogródka jordanowskiego. Charakterystyczne relingi, okulus-bulaj czy wreszcie pawilon solarny przypominający mostek kapitański przywodzą na myśl architekture okrętową, którą w międzywojniu często inspirowali się moderniści. Niestety nie posiadam żadnych informacji, kto budynek projektował. Obecnie znajduje się w nim Miejskie Przedszkole nr 38.

dead's it.

2011-07-03T11:54:00.011+02:00

Katowice mają za dużo budynków! Ta myśl zapewne przyświecała władzom miasta, kiedy podjęły decyzje o wyburzeniu Pałacu Ślubów przy Al. Korfantego. Naprawdę nie wiem jaka była logika tej decyzji. Owszem, po przeprowadzce Urzędu Stanu Cywilnego do zaadaptowanego na jego potrzeby Pałacyku Goldsteinów, budynek przestał pełnić swoją dotychczasową funkcję. Tylko, co z tego? Przepraszam, zapomniałem, że zgodnie z planami przedstawionymi przez Pełnonocnika ds. Projektu Przebudowy Strefy „Rondo-Rynek” Pana Krzysztofa Rogalę, miejsce po Pałacu Ślubów będzie pełnić nową funkcję - parkingu. Parking to zawsze coś - w zasadzie bedzie to jedyny rzeczywisty efekt "przebudowy" centrum miasta. Parking oczywiście (!) ma być rozwiązaniem tymczasowym, bo teren czeka na inwestora. Oczywiście... Pytanie, po co w takim wypadku wyburzać obiekt w świetnym stanie technicznym? Po co brać na siebie koszty wyburzenia, skoro mógłby je pokryć inwestor, gdyby taki wreszcie się znalazł. Do tego czasu obiekt można by było wynająć. Można by było, gdyby nie to, że w Katowicach jest za dużo budynków.
Jesli idzie o kwestie architektury, polecam z majowej Rzepy tekst Mai Mozga-Góreckiej:
Znika architektura odwilży.
Na zachętę i jednocześnie kontra argumentom o "złym pochodzeniu" architektury lat 60-tych, która jakoby była przesiąknięta ustrojem, w którym powstała, cytat z przywolanego wyzej artykułu:

– Lata 60. to był najciekawszy okres w polskiej architekturze powojennej, odwilż, eksplozja modernizmu – dodaje prof. Leśniakowska. – Do głosu doszło pokolenie, które studiowało przed wojną, ale było kneblowane wcześniej przez socrealizm, oraz generacja młodych architektów wychowanych przez tych wybitnych „starych" modernistów. Działali ze świadomością, że nie są z moskiewskiego rozdania, ale należą do Zachodu. I mieli poczucie misji: dla nich architektura i towarzysząca jej sztuka – malarstwo, dizajn – pełniły ważne funkcje kulturowe i edukacyjne w społeczeństwie.

Kiedyś chcieliśmy być nowocześni. Teraz wystarczy nam szutrowy parking.
To by było na tyle.

CINiBA

2011-06-13T22:39:00.006+02:00

Dzisiaj nie patrzymy wstecz. Patrzymy naprzód. Najnowsza katowicka inwestycja już prawie ukończona. Prezentuje się rewelacyjnie!
Jakiś czas temu wrzucałem parę fotek z budowy. Teraz parę wieczornych zdjęć z serii "po co mi statyw, są przecież krawężniki i ławki".

Go west! Śródmieście zachodnie w Katowicach.

2011-05-14T09:58:00.009+02:00

Katowice zawsze były ambitnym miastem. Die kleine Großstadt - tak określano przed I wojną światową ówczesne Kattowitz. Z pewnością nieco na wyrost, być może nawet nieco prześmiewczo (wystarczy porównać z innymi miastami Cesarstwa Niemieckiego), ale jednak... Ukierunkowanie na to, co wielkie (w rozumieniu niemieckiego gross czy angielskiego great) można już wówczas w Katowicach dostrzec. Ta melodia o Wielkich Katowicach szczególnie słyszalna była w okresie międzywojnia. Największy gmach w Polsce, pierwszy drapacz chmur, etc. Katowice zawsze jednocześnie cierpiały z powodu kompleksu rynku czy centrum. W okresie międzywojennym pojawiały się plany budowy ratusza w okolicach dzisiejszego Hotelu KatowiceJ jednocześnie powstało reprezentacyjne forum w okolicach Sejmu Śląskiego. W każdym bądź razie, starano się stworzyć, tak czy inaczej rozumiane, centrum miasta, uznając, że to co jest nie odpowiada potrzebom miasta. Fundamentem tych potrzeb były zaś ambicje miasta. Sytuacja powtarza się w czasach PRL. Szeroka Aleja Armii Czerwonej (obecnie Korfantego) z nowymi i nowoczesnymi obiektami, takimi jak Spodek, Superjednostka, DH Zenit, DH Skarbek, Ślizgowiec, Haperowiec, pokazują skalę myślenia o mieście. Nie inaczej jest dzisiaj. Odkąd pamiętam (tj. od lat 90-tych XX w.), toczy się dyskusja o potrzebie przebudowy centrum. Te wszystkie etapy dyskusji o stworzeniu centrum miasta na miarę czasów łączy wspólny mianownik. Żadne z nich nie zostały zrealizowane w pełni. Do niedawna wydawało mi się, że najpełniej zamierzenia zrealizowano w okresie PRL. Skala ówczesnych rozwiązań wydawała się mówić sama za siebie. Nic bardziej mylnego, rzeczywistość nie dorosła do ówczesnych ambicji miasta. Okazuje się, że Aleja Korfantego wraz z modernistycznymi gmachami to tylko połowa tego co miało powstać. Tą część zasadniczo zrealizowano w latach 60-tych i wczesnych 70-tych XX w. W roku 1976 rozstrzygnięto jednak konkurs na koncepcję programowo przestrzenną Śródmieścia-Zachód. Pierwszą nagrodę uzyskała "grupa WAAN", w skład której wchodzili Wacław Seruga i Andrzej Wyzykowski. Koncepcja oparta została na osi wschód-zachód, będącej przedłużeniem ciągu pieszego istniejącego centrum. Od strony wschodniej oś zamknięta miała być budynkiem Haperowca, od zachodu zaś proponowaną bryłą budynku - siedziby organizacji twórczych i technicznych. Koncepcja przewidywała wprowadzenie ruchu pieszego z południowej części śródmieścia, a dwupoziomowy układ komunikacji kołowej i pieszej zapewnić miał "maksymalna atrakcyjność zespołu, tworząc wielopoziomowy żywy organizm centrum o kulminacjach ruchów pieszych w części wschodniej (plac otwarty o charakterze handlowym, będący zarazem głównym rozrządem ruchu klientów zespołu administracyjnego) i w części zachodniej (plac o charakterze kameralnym, będący zwornikiem ruchu dla kierunków północ-południe i wschód-zachód". Projekt przewidywał wyodrębnienie trzech zespołów:
- usługowo-handlowego (wzdłuż głównego ciągu pieszego),
- usług administracyjnych ( w części wschodniej),
- usług w zakresie kultury i nauki (część zachodnia).
Swoją drogą, warto zauważyć, że część planów zrealizowano. Na początku lat 80-tych XX w. zrealizowano, znajdujące się na południe od głównego założenia, wieżowce przy ul. Mickiewicza 29. Przynajmniej częściowo zrealizowano układ drogowy mający obsługiwać Centrum-Zachód. Ulica Grundmanna została oddana pod koniec 2006 r.

Silesia City Center. Co by było, gdyby...

2011-05-12T18:16:00.001+02:00

Wbrew automatycznemu skojarzeniu dzisiejszy post nie będzie o katowickim centrum handlowym o tejże właśnie nazwie. Na marginesie trzeba jednak przyznać, że obiekt ten dość skutecznie zawłaszczył nie tylko nazwę, ale i faktycznie znaczna część funkcji tradycyjnego centrum miasta, a może i nawet centrum całej aglomeracji. Aglomeracji, która kiedyś była po prostu Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym, a od jakiegoś czasu nosi dumne miano Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii "Silesia". Stolicą, a właściwie siedzibą władz, owej metropolii są, zgodnie z § 3 Statutu, Katowice. Co by jednak było gdyby... no właśnie, zamiast dalszych wizji utrzymanych w nurcie political-fiction wrzucam coś, co można by obecnie ochrzcić jako urban-fiction - Centrum GOP planowane pomiędzy Będzinem, Sosnowcem a Dąbrową Górniczą. Poniższy projek zdobył pierwszą nagrodę w rozstrzygniętym na początku 1973 roku konkursie SARP. Autorami koncepcji są: Zdzisław Hryniak, Wojciech Kubik, Jacek Michalski. Założenia konkursu przewidywały zaprojektowanie "nowego centralnego dyspozycyjno-usługowego dla całego rejonu, w którym znalazłyby się usługi o charakterze unikalnym". Rozwiązanie miało przewidywać obiekty:
- administracji (230 000 m.kw.),
- kultury (73 000 m.kw),
- służby zdrowia (8 200 m.kw),
- łączności (6 000 m.kw.),
- handlu (45 000 m.kw.),
- gastronomii (27 000 m.kw.),
- rzemiosła (25 000 m.kw.),
- hotelowe (50 000 m.kw.),
- innych usług (25 000 m.kw.),
- szkoły wyższe (450 000 m.kw.),
- domy akademickie (200 000 m.kw.),
- szkoły średnie z internatem (230 000 m.kw.),
- zakłady lecznicze i opieki społecznej (180 000 m.kw.)
oraz tereny zielone i sportowe o powierzchni 150 ha.

Koszutka-Zdrój, czyli kilka słów o galeriowcu

2011-04-27T11:15:00.012+02:00

Pozostajemy na Koszutce. Dzisiaj "Galeriowiec". Po raz kolejny nie posiadam informacji kto, kiedy, itp. Na pewno są to lata 60-te XX w., ale kto projektował, nie mam pojęcia... Jak to w galeriowcach, mieszkania przebijają się "na wylot" przez całą szerokość budynku. Mieszka się w nim ponoć świetnie. Jak powiedziała mi jedna z lokatorek - nie zamieniłabym swojego mieszkania w tym bloku na żadne inne. Mnie budynek zawsze kojarzył się z domem wczasowym. Może coś w tym jest...

+ historyczna pocztówkaps. właśnie kupiłem na Allegro kolejną część "Współczesnej architektury polskiej" Szafera. Może będzie w niej coś o galeriowcu. W razie czego update.

Edit:
Budynek pochodzi z 1962 roku, a zaprojektował go Mieczysław Król. (Dzięki BW ;))

Rodzina na swoim

2011-04-23T21:28:00.007+02:00

Wczoraj była Koszutka, więc dla odmiany dzisiaj też będzie... :)
Konkretnie Plac Grunwaldzki, a na nim jedna z moich ulubionych rzeźb w Katowicach - "Rodzina" autorstwa Jerzego Egona Kwiatkowskiego. Parę lat temu rzeźba została poddana renowacji. Efekt jaki jest, każdy widzi. Nie jestem pewien, czy dobrze pamiętam, ale wydaje mi się, że w oryginale rzeźba posiadało okładzinę podobną do tej z "Karolinki". Może kiedyś doczekamy się jej ponownego remontu, tym razem na poziomie tego z opolskiego Placu Wolności?
Swoją drogą ciekawe, że w PRL promowano model rodziny 2+1 ;)

Podkowa - budynek mieszkalny przy ul. Okrzei w Katowicach

2011-04-22T17:49:00.011+02:00

Od jakiegoś już czasu przymierzałem się do tego budynku. W lecie niestety ciężko jest go ustrzelić - duża liczba drzew w okolicy powoduje, że na fotach mało co widać. W zimie... no cóż, w zimie jakoś nigdy nie było mi po drodze. Dzisiaj nareszcie się udało .

Co do konkretów, po raz kolejny będzie ich niewiele ;). Gmach wybudowano na planie litery C, stąd też nazywany jest przez mieszkańców podkową. Jest on jednym z niewielu katowickich przykładów monumentalnej kwartałowej mieszkaniówki. Zapewne budynek prezentowałby się jeszcze dostojniej gdyby elewacje obłożono okładziną kamienną, ale nawet z tynkiem obiekt prezentuje się imponująco. Nie wiem niestety, kto budynek projektował. Co do czasu powstania, obstawiam lata 50-te XX wieku.

Poszła Karolinka...

2011-04-17T13:10:00.007+02:00

Czesto otaczają nas obiekty, do których jesteśmy tak przyzwyczajeni, że w ogóle nie zwracamy na nie uwagi. Jest dla nas oczywiste, że są, że były zawsze. Jednym z nich, przynajmniej dla mnie, jest, jest rzeźba Karolinki w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku. Przyznam, ze nie mam pojęcia, jaki rzeczywiście jest tytuł rzeźby, ani tym bardziej, kto jest jej autorem. Na potrzeby tego wpisu przyjmuję jednak, że to Karolinka - jakoś tak mi się automatycznie skojarzyło. Skoro bowiem park jest na Śląsku, a sama rzeźba jest wariacją na temat śląskiego stroju ludowego... Więc, czemu nie.

Zwyczajny niezwyczajny czyli o diable w szczegółach

2011-03-10T14:03:00.006+01:00

Dziś kilka fotek z listopadowej sesji na Koszutce. Niby nic niezwykłego, ale... przyznam się, że jest coś w polskiej architekturze lat 60-tych XX wieku co mnie urzeka. Nie żeby to był szczyt wyrafinowania konstrukcyjnego czy estetycznej maestrii. Po prostu fikuśne (tak, chciałem użyć tego właśnie słowa!) zadaszenie wejścia do bloku. Tylko tyle. Wystarczy.

about: blank, czyli o biurowcu DOKP

2011-02-12T20:08:00.011+01:00

Dzisiaj biurowiec DOKP. W zasadzie to już nie DOKP, bo liczna rodzina spółek kolejowych z budynku wyprowadziła się jakiś czas temu. Obecnie wieżowiec jest praktycznie cały pusty, z wyjątkiem bodajże jednej kondygnacji. Czekając na lepsze czasy, służy jako gigantyczny słup ogłoszeniowy.

Trochę suchych faktów, ze strony www.wiezowce.katowice.pl

Położenie: al. Roździeńskiego 1
Wysokość: 80 metrów
Ilość pięter: 17
Kubatura: 99 000 m³
Rok ukończenia: 1974
Architekt: J. Gottfierd

Dom Zdrowia. Raz jeszcze.

2011-02-09T19:54:00.005+01:00

W zeszłym roku, w marcu, wrzuciłem na bloga zdjęcia Domu Zdrowia Budowlanych. Dziś postanowiłem wrócić do tematu, z racji przetargu na na termomodernizację budynku. Nie będzie źle! Zostanie zachowany układ kompozycyjny przeszkleń. Podobnie będzie z kolorystyką. Co do niewiadomych, pozostaje kwestia odtworzenia neonów, gdzie alternatywą jest podświetlany kaseton z pleksi.

Poniżej rzut elewacji frontowej pochodzący ze specyfikacji istotnych warunków zamówienia zamieszczonych wraz z ogłoszeniem o przetargu na stronie katowickiego KZGM.

plus artykuł z Wyborczej, w którym komentuję sprawę:
http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,35019,9079447,Katowicki_Dom_Zdrowia_znow_bedzie_zachwycal.html

i jedno ciekawe ujęcie, autorstwa Dawida Chalimoniuka, będące ilustracją do ww. tekstu:

Chcemy być nowocześni!

2011-02-06T13:19:00.030+01:00

Zainspirowany tytułem aktualnej wystawy w Muzeum Narodowym w Warszawie, postanowiłem wrzucić na bloga trochę nowoczesności w wydaniu retro. Poniżej zdjęcia z albumu "Barwy i Rytmy Śląska" z końca lat 60-tych XX wieku.

Hala widowisko-sportowa Huty Baildon.

2011-01-16T13:01:00.010+01:00

W zeszłym tygodniu zakończyła się rozbiórka brutalistycznej hali dworca PKP w Katowicach. Przy tej okazji warto wspomnieć o innym, wyburzonym parę lat wcześniej obiekcie - hali widowiskowo-sportowej Huty Baildon.
Poniżej informacje o hali ze strony naukowy.pl:

Hala powstała w 1969 roku przy skrzyżowaniu ulicy Żelaznej i Dzierżyńskiego (obecnie ulica Chorzowska). Została zbudowana przez Hutę Baildon, wykorzystywana była m.in. przez klub KS Baildon Katowice. Zaprojektowana została przez Wojciecha Zabłockiego. Miała pojemność około 1,5 tys. osób. W połączonym z halą budynku znajdował się Zespół Szkół Zawodowych Huty Baildon (Zasadnicza Szkoła Zawodowa i Liceum Zawodowe). Szkoła także korzystała z hali do szkolnych zajęć wychowania fizycznego (WF). W hali znajdowała się również siłownia oraz bar. W hali Baildon rozgrywano m.in. mecze koszykówki, siatkówki, odbywały się Mistrzostwa Polski w tenisie stołowym, mistrzostwa w kulturystyce. Halę wykorzystywano również do imprez muzycznych, odbywała się tu Metalmania. W 1981 roku w hali odbyło się I Walne Zebranie Delegatów województwa katowickiego (Solidarność). Ostatnią ważną imprezą sportową w hali były 63 Mistrzostwa Polski w Tenisie Stołowym w 1995 roku. W 1996 roku pękła jedna z pięćdziesięciu lin podtrzymujących dach. Na dachu leżało wtedy pół metra śniegu (według różnych danych napadało 600 ton). Obiekt został zamknięty na kilkanaście miesięcy, obawiano się, że dach mógłby runąć. Musiano przenieść zaplanowane na październik mistrzostwa świata w kulturystyce. Później jakichkolwiek zawodów sportowych w hali zabroniła straż miejska. Powodem były drewniane krzesełka. Zdaniem straży takie krzesełka groziły pożarem oraz mogłyby też stać się niebezpieczną bronią w rękach pseudokibiców. W 2001 roku sąd ogłosił upadłość Huty Baildon. W 2002 roku teren z halą kupiła firma Vox Industrie z Poznania. Koszt remontu hali wytypowano na 2 mln zł, więc nie podjęto się remontu. W 2003 halę wyburzono.

Hala huty Baildon, obok wyburzonego już dworca i Spodka, była, jeśli idzie o powojenny modernizm, jednym z bardziej charakterystycznych budynków Katowic. Widać w niej inspiracje halą terminalu lotniska Washington Dulles International Airport autorstwa Eero Saarinen'a. Kiedy w 2003 roku obiekt wyburzano, w zasadzie nie było jednak słychać żadnych słów sprzeciwu. Była hala - nie ma hali. Ot tyle. Obecnie, przy okazji wyburzenia hali dworcowej, widać jak wielki zaszły zmiany, jeśli idzie o świadomość architektonicznego dziedzictwa. Mimo że ostateczny efekt w obu przypadkach okazał się ten sam, to jednak olbrzymie zaangażowanie nie tak znowu małej grupy tzw. obrońców kielichów, daje pewne nadzieje na przyszłość. Oby nie chodziło o Spodek ;)

Poniżej zamieszczam zdjęcie z zakupionej ostatnio przeze mnie ksiązki "150 lat Huty Baildon":

plus zdjęcia z rozbiórki ze strony http://www.pingpong.pl/galeria/galeria_hala.htm

"Neonowy symbol katowickiego sportu świecił co noc od 1969 roku, kiedy to otwarto do użytku halę."

Jeszcze jedno zdjęcie. Niestety nie znam źródła.

Impresjonizm

2010-12-26T11:22:00.002+01:00

Centrum Katowic w wigilijny poranek. Widoczne są drapacz chmur oraz wieża kościoła pod wezwaniem Św. Ap. Piotra i Pawła tuż za nim.

Dům hudebních nástrojů. Praha

2010-12-20T18:36:00.005+01:00

Funkcjonalistyczna bryła sklepu z instrumentami muzycznymi wyrasta pośród historycznych budowli czeskiej stolicy. Pasuje? ;)
Co ciekawe, budynek pełni nadal tę samą funkcję, co w 1939 r., kiedy powstał.

dla zainteresowanych lokalizacja
Jungmannovo náměstí 754/17
110 00 Praha 1-Nové Město

Bytom. Ul. Matejki

2010-12-19T14:46:00.004+01:00

Krótko i na temat: nie wiem kto, nie wiem kiedy, ale wiem gdzie. Tu: ul. Matejki w Bytomiu.

Dom mieszkalny w Chorzowie

2010-12-15T19:00:00.008+01:00

Budynek mieszkalny zlokalizowany przy ul. Dąbrowskiego, rób z ul. Drzymały w Chorzowie. Niestety nie znam żadnych szczegółów.

Stanisław Raczyński!

2010-11-29T19:54:00.008+01:00

Gdyby było prawdą, że jeśli czegoś nie ma w Wikipedii to nie istnieje...

Na szczęście Narodowe Archiwum Cyfrowe zna Stanisława Raczyńskiego - polskiego malarza, grafika i scenografa... ok, nie będę się mądrzył, sam wcześniej tego nazwiska jakoś nie kojarzyłem, podobnie jak wspomniana wyżej Wikipedia. Zaległości nadrobiłem szukając na stronie NAC Henryka Berlewiego. O ile te poszukiwania okazały się mało owocne, zupełnie przypadkiem trafiłem na pochodzące z okresu międzywojnia fotografie prac w kartonie Stanisława Raczyńskiego. Rewelacja!

Kult Jednostki

2010-11-19T10:46:00.009+01:00

Berliński odpowiednik marsylskiej Unité d’Habitation czyli jednostki mieszkalnej.
Niemiecka siostra jest jednak skromniejsza jeśli idzie o program funkcjonalny. Z tego co mi wiadomo wyposażono ją jedynie w sklep oraz pocztę, nie przewidując takich funkcji jak przedszkola, "tereny" rekreacyjne czy przychodnie. Ogólnie jednak robi wrażenie, i to jakie! No właśnie, jakie?

Nie bez znaczenia jest tu kontekst sąsiedztwa . Dość intrygujący, bo w okolicy można znaleźć obiekt o podobnej skali myślenia - Olympia Stadion projektu Alberta Speera.
Kult jednostki - kult mas?

In Dust We Trust

2010-10-08T17:19:00.010+02:00

Kupiłem ostatnio ciekawy album. "Ostrava Barevná" to kilkadziesiąt kolorowych zdjęć wielkoprzemysłowej Ostrawy lat 1960-tych. Wrzucam co ciekawsze ujęcia:

Detroit. Destroy it?

2010-09-26T13:03:00.003+02:00

Wracając do postów z przełomu 2008 i 2009 roku, wrzucam link do filmu dokumentalnego, wyprodukowanego przez BBC, o historii upadku jednego z potężniejszych niegdyś miast USA - Detroit. Film jest z jednej strony smutnym świadectwem końca ery industrialnej i jej skutków dla miast przemysłowych, z drugiej ostrzeżeniem dla innych miast opartych na monokulturze jednej branży.
Polecam! Zamiast siedziec na facebooku warto poswięcic troche czasu na ten dokument ;)

Chorzowski niebotyk - gmach międzywojennej KKO

2010-06-06T19:25:00.013+02:00

i dwie fotki z NAC z 1937 r.:

Wczoraj pojechaliśmy do Chorzowa, żeby sprawdzić na własne oczy, jak wygląda chorzowski "drapacz" po renowacji elewacji. Wygląda perfekcyjnie! Najlepsza renowacja modernizmu, jaką widziałem. Odtworzono szlachetne tynki, wyczyszczono kamienną okładzinę. Taki powinien być standard remontu katowickiego "drapacza chmur".

Bet on Brut

2010-06-05T10:16:00.005+02:00

Foto z wczoraj, a na nim Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka. Uff... co za nazwa. Gmach póki co w negliżu, odsłania swoje betonowe wnętrze. Docelowao elewacja ma być obłożona czerwonym piaskowcem. Projekt: Dariusz Herman, Piotr Śmierzewski (współautorzy) oraz Rafał Sobieraj, Wojciech Subalski, Dariusz Cyparski (współpracownicy).

Mozaika

2010-06-04T18:29:00.004+02:00

Budynek Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytety Śląskiego sam w sobie niczym szczególnie interesującym nie jest. Mozaika zapewne tez nie należy do przełomowych osiągnięć ludzkiego geniuszu (choć może się mylę...). Wrzucam jednak jako znak czasów, w których budynek powstał - jak sądzę lata 70 XX wieku. Niech ma swój post, zanik komuś wpadnie do głowy żeby ścianę zastyropianować.

Wspólnota Interesów...

2010-05-29T20:29:00.019+02:00

Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych, największy w II RP koncern górniczo-hutniczy, utworzony 1937 z majątku Górnośląskiego Zjednoczenia Hut Królewskich i Laury oraz Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa (działających wspólnie od 1929), kontrolowany przez państwo polskie.

Kupiłem ostatnio "Wydawnictwo Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych S.A. Katowice" nr 7 z roku 1938. W środku prezentowane są m.in. druki reklamowe oraz stanowiska i pawilony wystawowe Wspólnoty. Wzornictwo przemysłowe. Dosłownie.

O spółce zrobiła się ostatnio głośno przy okazji zamieszania z reaktywacją spółki Giesche.

Kolonia ZUS w Katowicach, ul. M. Skłodowskiej-Curie

2010-05-09T18:22:00.009+02:00

Budynek Mieszkalny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Królewskiej Hucie ukończono w roku 1939. Brak pewności co do autorstwa, pojawiają sie nazwiska S. Tabeńskiego oraz W. Nowakowskiego i P. Komornickiego. Budynek przeszedł ostatnimi laty remont elewacji połączony z termomodernizacją, przez co niestety "spuchł". Dla zainteresowanych dokładna lokalizacja.

Edit:
kupiłem ostatnio magazyn Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych z 1938 r., a w nim znalazłem zdjęcie z budowy obiektu:

"Dom Służewca" w Katowicach

2010-05-01T16:20:00.006+02:00

Dzisiaj ciekawostka z Katowic. Budynek, co do którego nie miałem przez długi czas pewności, kiedy powstał. Spotkałem sie z opinią, że były to lata 1950te, ostatecznie jednak okazało sie, że to jednak druga dekada międzywojnia. Co do nazwy "Dom Służewca", tak budynek przedstawił mi dozorca, czy może raczej osoba która się nim zajmuje. Wzięła się ona stąd, iż już od lat 50tych w budynku mieszczą się kasy, w których można obstawiać wyniki wyścigów konnych odbywających się na warszawskim Służewcu. Nazwiska architekta niestety nie znam. Co do lokalizacji, budunek, przynajmniej w/g mapy katowickiego magistratu, nie posiada wlasnego numeru, ale dla zainteresowanych link do mapy zumi.pl

„PKP projekt”. Wystawa i wyklad.

2010-04-24T10:40:00.001+02:00

Katowicki dworzec to jeden z najciekawszych architektonicznie obiektów na Górnym Śląsku. Zarówno zwolenników jaki i przeciwników brutalizmu powinna zainteresować wystawa fotograficzna oddająca hołd gmachowi, który już niedługo zostanie całkowicie przebudowany.

„PKP projekt”, bo tak nazywa się cykl fotografii Tomasza Kiełkowskiego, jest głosem w sprawie. Każdy, kto chce się przekonać, co może fascynować w tej surowej architekturze, powinien pojawić się 27 kwietnia o 17.00 w Restauracji na Dworcu PKP w Katowicach. Odbędzie się tam wernisaż wystawy połączony z wykładem Barta Sasima dotyczącym historii powstawania i technologii tworzenia tej kontrowersyjnej wizytówki miasta.

Tomasz Kiełkowski fotografując kielichy, separuje je od straganów stojących na hali głównej. Dzięki temu zabiegowi skupia się na samej architekturze, pokazując, że odpowiednio zaprezentowana ma wciąż wielki potencjał i może budzić estetyczne emocje. - Główną ideą takiego zabiegu było podążenie za myślą Le Corbusiera – ojca brutalizmu. Jest on znany ze swojego zachwytu surowym betonem oraz misternie ułożonymi deskowaniami – mówi autor zdjęć. Chodziło mi również o to, by pokazać dlaczego kielichy powinny być traktowane jako dzieła sztuki na europejską skalę – kontynuuje.

Wernisaż będzie jedną z ostatnich okazji, by przyjrzeć się dworcowi w jego pierwotnej formie. „PKP projekt” ma na celu zwrócenie uwagi na fakt, że głównym problemem tego miejsca jest brak remontów i przemyślanej polityki zagospodarowania przestrzeni w jego wnętrzu, a nie myśl architektoniczna, którą można uznać za jedną z najbardziej innowacyjnych w swoich czasach na świecie.

Kiełkowski zajmuje się katowicką architekturą od wielu lat. W poprzednich projektach („Symetrie Modernizmu” oraz „ Przestrzenie Art Deco”) podejmował tematykę budownictwa modernistycznego starając się przywrócić na swoich zdjęciach świetność zapomnianym gmachom.

Dla wszystkich, którzy nie dadzą rady pojawić się na wernisażu, ważna może być informacja, że wystawę będzie można oglądać w dniach 28 kwietnia – 13 maja 2010 w Galerii SARP (Archibarze).

PKP projekt – Tomasz Kiełkowski

Wernisaż: 27 kwietnia 2010, godz. 17.00 – Restauracja na Dworcu PKP w Katowicach

Ekspozycja: 28 kwietnia 2010 – 12 maja 2010 – Galeria SARP (Archibar), Katowice, ul Dyrekcyjna 9

Wykład na wernisażu o Dworcu: Bart Sasim

Zdjęcia z wystawy: www.kielkowski.com.pl

Tomasz Kiełkowski - absolwent politologii (dziennikarstwo i komunikacja społeczna) w Uniwersytecie Śląskim, obecnie student filozofii. Autor wystaw fotograficznych (Symetrie Modernizmu - 2008; Przestrzenie Art Deco – 2009) oraz akcji poświęconych katowickiemu modernizmowi (Katowicka Moderna). Kandydat do Związku Polskich Artystów Fotografików. Pasjonat historii i tradycji Śląska. Współautor albumu poświęconego rodzinie von Ballestrem. Jest członkiem Stowarzyszenia Szatnia – grupy wykazującej wzmożoną aktywność na polu kultury Śląska. Strona internetowa: www.kielkowski.com.pl

Bart Sasim - absolwent University of Brighton na kierunku Interior Architecture (oscylującym na pograniczu architektury i projektowania wnętrz) zajmuje się przysposabianiem przestrzeni istniejących budynków do nowej funkcji. Na bazie zastanej infrastruktury próbuje tchnąć nowego ducha w to co stare, a "starego ducha" w to co nowe. Swoją pracę dyplomową "Unwanted or wanted (...)" poświęcił tematyce budynku Dworca PKP w Katowicach. Ponadto Bart realizuje się w mniejszej skali, w kolektywie Haja. Pierwsza jego kolekcja składała się z serii zegarów wykonanych z istniejących już przedmiotów.

Budynek wielrodzinny przy ul Puchały 6 w Katowicach

2010-03-25T15:10:00.005+01:00

Dziś coś nowszego. Zespół budynków wielorodzinnych przy ul. Puchały 6 w Katowicach, zrealizowany w 2009 roku w ramach Osiedla Bażantów. Projekt: Medusa Group.

Dom Zdrowia Budowlanych w Katowicach

2010-03-24T17:40:00.005+01:00

Dom Zdrowia Budowlanych projektu katowickich gigantów architektury, duetu Buszko i Franta, to perełka powojennego modernizmu. Niestety nie posiadam żadnych bliższych informacji na temat budynku. Dla zainteresowanych adres: Katowice, ul. PCK 1

Plywalnia Kryta w Bytomiu. Ul. Parkowa 1

2010-03-21T11:09:00.009+01:00

Budynek pływalni projektu Carla Schmidt'a powstał w 1929 roku, ponoć jako obiekt rezerwowy na potrzeby Olimpiady w Berlinie. Od roku 2008 jest wyłączony z użytkowania na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze względu na stan konstrukcji przeszklonego dachu nad niecką basenową. W roku 2009 rozpoczał się remont obiektu, niestety ze względów finansowych jego kontynuacja jest niepewna. Więcej na ten temat można przeczytać tu:
Pływalnia z 1929 roku już wkrótce będzie jak nowa
Nie ma kasy na dokończenie remontu zabytkowego basenu

Budynek II LO w Bytomiu czyli miedzywojenna Mittelschule

2009-12-05T15:54:00.009+01:00

Budowa gmachu rozpoczęła się w październiku 1927 roku, zaś obiekt oddano do użytku w 1929 roku. Niestety nie wiem, kto obiekt projektował...

"Drapacz chmur"

2009-11-02T21:36:00.002+01:00

Dziś trochę z lenistwa, a trochę z próżności, pozwolę sobie wrzucić artykuł, który powstał przy moim udziale. Hmm... choć udział to może za duże słowo :)

Śląski wieżowiec
20 września 2009

Przemysław Semczuk

We wrześniu 1929 roku architekci rozpoczęli projektowanie pierwszego w Polsce drapacza chmur. Jego budowa była ratunkiem dla śląskich hut.

Krach na nowojorskiej giełdzie z 1929 roku szybko dotarł do Polski. Jako pierwsze odczuły go śląskie huty, które rozpaczliwie poszukiwały zbytu na swoją stal. Ratunkiem okazała się budowa pierwszego polskiego domu wieżowego (wieżowca). Jego szkielet miał pochłonąć blisko tysiąc ton stali. Dzięki temu Górnośląskie Zjednoczenie Hut Królewska i Laura SA
uniknęło bankructwa.
Drapacz chmur, bo tak nazywano go od pierwszej chwili, był także ważnym elementem propagandowym. Było go widać z Niemiec, które zaczynały się kilka kilometrów na zachód za Katowicami. A tam nie budowano domów wieżowych, bo były zbyt drogie.

Pierwsze prace u zbiegu ulic Wandy
i Zielonej (dzisiaj Żwirki i Wigury oraz
Curie-Skłodowskiej) rozpoczęto w maju 1930 roku. Fundamenty i piwnice były gotowe jeszcze przed zimą. Wiosną ruszył montaż konstrukcji szkieletu. Powstała w rekordowym tempie, zaledwie w trzy miesiące. Co ciekawe, każdego dnia budowniczym towarzyszyła kamera filmowa. 9 lipca 1931 roku w katowickim kinie Rialto odbyła się premiera filmu propagandowego „Budownictwo żelazno-szkieletowe, jego zasady i zastosowanie”. Został nakręcony na zlecenie spółki hutniczej. Na pokazie był obecny wojewoda śląski Michał Grażyński, architekci Tadeusz Łopatowski i Mieczysław Kozłowski oraz główny konstruktor szkieletu Stefan Bryła.
Jednak do końca budowy było jeszcze daleko. Drapacz chmur był inwestycją finansowaną z kasy sejmu śląskiego. Kłopoty finansowe opóźniały oddanie budynku jeszcze przez trzy lata.
Katowicki wieżowiec tworzyły właściwie dwa połączone budynki. W niższym, sześciopiętrowym, znajdowały się biura Śląskiej Izby Skarbowej. Drugi, 14-piętrowy, miał 60 metrów wysokości i był zapleczem mieszkalnym dla pracowników urzędu. Mieszkania miały łazienki, centralne ogrzewanie i ciepłą wodę. Część z nich stanowiły małe, jedno- lub dwupokojowe kawalerki. Ale były też duże apartamenty dla prezesa izby i księgowych. Największy, 140-metrowy, miał dodatkowy pokoik dla służby. Budynki połączono przejściem na wysokości czwartego piętra. Dzięki temu urzędnicy idący do pracy nie musieli
wychodzić na zewnątrz.
Wejścia strzegł portier, a porządku pilnował gospodarz domu. Funkcjonowała centrala telefoniczna, która łączyła rozmowy z miasta. W suterenie znajdowała się pralnia i elektryczna suszarnia. Drapacz miał też dwa piętra podziemne. Mieściły się w nich urządzenia techniczne, kotłownia, hydrofornia i ogromny transformator. Zaprojektowano je tak, by nie łączyły się z podziemną częścią Izby Skarbowej, bo tam ukryto ogromny skarbiec. Jego istnienie było owiane tajemnicą, by zabezpieczyć go przed wizytami kasiarzy grasujących w międzywojennej Polsce.
W wieżowcu zamontowano trzy windy austriackiej firmy Schlieren: osobową, towarową i ekspresową, która zatrzymywała się dopiero od szóstego piętra. Palacz i windziarz dostali mieszkania służbowe na ostatnim piętrze. W ten sposób projektanci chcieli ich zmusić do solidnej pracy. Windziarz dbał o dźwigi, bo inaczej musiałby chodzić schodami na samą górę. Palacz pilnował pieca, bo gdy ten wygasał, to jemu pierwszemu brakowało ciepłej wody.

Tylko przez 10 miesięcy drapacz chmur był najwyższym budynkiem w Polsce. Stracił tytuł, gdy ukończono budowę warszawskiego Prudentialu (biurowca towarzystwa ubezpieczeń Prudential – Przezorność), wyższego zaledwie o sześć metrów. – Mimo to na Śląsku był symbolem nowoczesności, wizytówką miasta – wyjaśnia Łukasz Brzenczek z katowickiego stowarzyszenia Moje Miasto. – Dzisiaj wszyscy kojarzą Katowice ze Spodkiem. Przed wojną to modernistyczna bryła drapacza była na widokówkach. Dzięki niemu mówiono, że to najbardziej amerykańskie miasto w Polsce.
1 września 1939 roku na tarasie widokowym wieżowca harcerze uruchomili punkt obserwacyjny obrony przeciwlotniczej. Już po kilku godzinach wypatrzyli pierwsze bombowce lecące w kierunku lotniska w Muchowcu. Po paru dniach budynek przejęli Niemcy. Opuścili go pod koniec wojny, wywożąc wszystkie meble. Nie wyrządzili jednak żadnych zniszczeń. – W 1945 roku miałem trzy lata – opowiada Bohdan Knichowiecki, jeden z najstarszych mieszkańców budynku. – Zamieszkaliśmy w tym samym mieszkaniu, które mój ojciec dostał jako kurator szkolny w 1937 roku. Zawsze przychodzili do mnie koledzy, bo z tarasu widokowego mogliśmy oglądać całe miasto.
W powojennych Katowicach wieżowiec nadal był najokazalszym budynkiem. Mieszkania ponownie przydzielono najważniejszym urzędnikom. W jednym z pomieszczeń na poddaszu odkryto skarb: magazyn części zapasowych do wind Schlierena. Było ich tyle, że wystarczyłyby do zbudowania dwóch nowych dźwigów. Zostały natychmiast zabrane, a dzięki nim powstało Przedsiębiorstwo Dźwigów Osobowych w Katowicach. Kilka lat później, gdy windy w drapaczu chmur zaczęły szwankować, oryginalnych części już nie było. Najpierw zlikwidowano więc windę ekspresową, a części z niej posłużyły do ratowania dwóch pozostałych. W końcu i te wymieniono na polskie.
I tak z roku na rok budynek pozbawiony remontów i napraw niszczał w oczach. – Mimo wszystko był to najlepszy adres w mieście – opowiada Kazimierz Kutz, który przez kilka lat zajmował mieszkanie numer 13. – Samo centrum, wszędzie blisko. I do tego trochę przedwojennego luksusu.
Trzynastka była służbowym mieszkaniem Teatru Śląskiego. Mieszkali tu Gustaw Holoubek, Wojciech Standełło, Bernard Krawczyk oraz pisarze Kalman Segal i Bolesław Lubosz. – Ale była też poważna wada tej okolicy. Wszystkie domy wokół były opalane węglem. Gdy w niedzielę przychodziła pora gotowania obiadu, to trzeba było szybko zamykać okna. Szczególnie latem brakowało powietrza. – Jako dziennikarz mogłem dostać mieszkanie w nowych blokach. Ale wolałem zostać tu – dodaje Knichowiecki.

– Budynek jest zabytkiem – wyjaśnia Urszula Knapik, zarządca nieruchomości, która kieruje nim od 2001 roku. – Gdy się nim zajęłam, to nie było wiadomo, co robić najpierw. Wszystko wymagało remontu. Rozdzielnia elektryczna była z 1934 roku. Zostawiliśmy kilka fragmentów, bo to prawdziwy zabytek techniki. Wymieniono też rury i całą instalację kanalizacyjną. Ale na każdy nawet najmniejszy remont potrzebna jest zgoda konserwatora zabytków. I dokumentacja, która kosztuje najwięcej. Teraz musimy zająć się kominami. Potrzebne jest 260 tysięcy. Część zapłaci gmina i urząd skarbowy, bo są właścicielami części budynku. Ale na resztę muszą się złożyć członkowie wspólnoty mieszkaniowej.
Knapik pisała już wnioski o dofinansowanie z funduszu ochrony zabytków, ale nigdy nie otrzymała odpowiedzi. – Gdyby to był obiekt sakralny, szybko dostalibyśmy dotację – dodaje z żalem.
Dzisiaj tylko wprawne oko rozpozna w drapaczu chmur cenny zabytek modernizmu. Tytuł najwyższego budynku stracił już dawno. Gdyby nie tabliczka na brudnej szarej elewacji, nikt by nie pomyślał, że ten dom ma swoją historię i miano pierwszego wieżowca w Polsce.

newsweek.pl

"Blok"

2009-10-08T22:40:00.005+02:00

Ponownie Bytom, tym razem powojenny "blok". "Blok" czyli zwrot jednoznacznie określający (czyt. oceniający) w Polsce architekturę powijennego modernizmu, ale...
...skalą nawiązuje do istniejącej przedwojennej zabudowy,
..."idzie" po lekkim łuki, jak ulica, przy której został wybudowany,
...no prawie jak Gropiusowski wkład w Hansaviertel:

Staatliches Realgymnasium czyli ekspresjonizm po bytomsku

2009-10-07T21:47:00.005+02:00

Budynek na potrzeby przedwojennego bytomskiego Staatliches Realgymnasium zaprojektowali A. Stuez i M. Wolff. W 1929 roku został on oddany do użytku. Obecnie miesci się w nim I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu.
Adres: Bytom, ul. Strzelców Bytomskich 9

Trójgłowy smok. Wystawa

2009-10-06T20:01:00.004+02:00

TRÓJGŁOWY SMOK 2009

Architektura Górnego Śląska (1922-1939)

07 października 2009 godzina 17:00

Galeria Sztuki w OSTRAWIE

Moderna Katowicka...

2009-09-26T20:42:00.004+02:00

Stowarzyszenie Działań Nietypowych „Szatnia” i Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego zapraszają 17 października do udziału w grze miejskiej w przestrzeni katowickiej Moderny. Idea gry jest prosta: znajdź miejsce, rozwiąż zadanie, zwycięż. Warunek dodatkowy: dobra zabawa.

Na trasie gry znajdą się najważniejsze budynki katowickiego modernizmu, między innymi Drapacz Chmur, Urząd Wojewódzki i Muzeum Śląskie. Chcemy pomóc w promowaniu moderny – mówią organizatorzy – naszym głównym celem jest pokazanie, że Katowice posiadają ciekawą i wartościową architekturę.

Umiejętności które będą potrzebne żeby zagrać to: spostrzegawczość i dobry refleks. Każdy z uczestników otrzyma kartę gry, która będzie zarazem przewodnikiem po planszy. Zasady gry są następujące: na trasie zostało zaplanowanych 10 punktów na których, gracz musi uzyskać zaliczenie wykonując zadanie. Jakie? Tego dowiemy się już 17 października – mówi Tomasz Kiełkowski główny organizator akcji – nie będą to trudne wyzwania, wystarczy otwarty umysł i chęć do zabawy.

Na koniec wśród uczestników zostaną rozlosowane nagrody – zestawy książek ufundowane przez Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego oraz nagrody niespodzianki związane katowickim modernizmem.

Gra miejska „Moderna Katowicka” rozpocznie się 17 października o godzinie 11.00 pod fontanną na placu Andrzeja w Katowicach. Wydawanie kart do gry potrwa do godziny 12.00, zaś o 14.00 odbędzie się losowanie nagród. Więcej szczegółów znajduje się na stronie internetowej: www.katowickimodernizm.pl.

Organizatorzy przewidzieli również rozgrzewkę przed grą - zwiedzanie dzielnicy modernistycznej z przewodnikiem. Oprowadzać będzie Anna Syska z Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego. Wystarczy pojawić się 10 października o godzinie 11.00,na placu Andrzeja w Katowicach.

Wstęp na obie imprezy wolny.

Zwiedzanie z przewodnikiem

10 października 2009

Start: 11.00 – Plac Andrzeja (pod fontanną)

www.katowickimodernizm.pl

Wstęp wolny

Gra miejska „Moderna Katowicka”

17 października 2009

Start: 11.00 – rozdanie kart do gry – Plac Andrzeja (pod fontanną)

Finał: 14.00 – losowanie nagród

Wstęp wolny

www.katowickimodernizm.pl

Bytom. Muzeum Górnośląskie.

2009-09-20T19:36:00.006+02:00

Gmach Muzeum Górnośląskiego (ówczesnego Oberschlesisches Landesmuseum) wzniesiono w latach 1929-1930 według projektu A. Stütza i H. Hatlera. Z powodu kryzysu gospodarczego plany musiały jednak zostać zredukowane i ostatecznie inwestycję zrealizowano tylko w połowie. Oficjalne otwarcie nastąpiło 24 października 1932 roku.
Adres: Pl. Jana III Sobieskiego 2, Bytom

Expo 58

2009-09-11T18:20:00.006+02:00

Budynek restauracji był częścią czechosłowackiego pawilonu na Wystawie Światowej w Brukseli w 1958 roku. Warto dodać, że otrzymał tam złoty medal.. Po zakończeniu Expo 58 budynek został rozebrany i przeniesiony do Pragi. Oryginalne wnętrze zostało zniszczone przez pożar w 1991 roku. Obecnie budynek jest siedzibą jednej z agencji reklamowych.
Architekci: František Cubr, Josef Hrubý, Zdeněk Pokorný
Adres: Letenske sady , Holešovice 1500, Praha 7

Dom handlowy Baťa

2009-09-06T20:52:00.007+02:00

Dom handlowy Bata z lat 1927-29. Konstrukcja ze zbrojonego betonu. Elewacja to prawdziwe cudo szklana ściana kurtynowa ze wstęgowymi oknami oraz nieprzezroczystymi poziomymi pasami między nimi podświetlonymi od środka, co w zamiarze architekta miało stanowić tło dla ciemnych liter haseł reklamowych. To co widać na powyższej focie, to już efekt rekonstrukcji z 1991 roku.
Architekt: Ludvík Kysela, Jindřich Svoboda
Adres: Václavské náměstí 6, Nové Město 774, Praha 1

Poniżej wrzucam jeszcze parę historycznych fotek z archiwum redakcji portalu archiweb.cz

Mmm... Erhartova Cukrárna.

2009-08-26T20:25:00.005+02:00

W pewnym sensie typowy przykład praskiej funkcjonalistycznej kamienicy z lat 1930-tych. Na parterze i pierwszym piętrze usługi/handel, a wyżej wstęgowe okna apartamentów. Budynek pochodzi z 1937 roku i został zaprojektowany przez Evžen Rosenberg. To co zwraca uwagę to bardzo udana rekonstrukcja międzywojennego szyldu "Erhartova Cukrarna". Cukiernia działa do dziś i serwuje desery i inne delicje oparte na starych przepisach czeskich, niemieckich, włoskich, francuskich i austriackich, ale nie tym chciałem... Odtworzony został nie tylko szyld, ale iszklanobetonowa markiza, a przede wszystkim funkcjonalistyczne wnętrze cukierni. Za rekonstrukcje odpowiedzialny był Tomáš Hořava i studio Enigma. Wsparcia finansowego, bez którego rekonstrukcja nie byłaby możliwa, udzieliła Rada Dzielnicy Praha 7.
Dla zainteresowanych jeszcze adres: Praha 7 Holešovice, Milady Horákové 56.

Veletržní Palác

2009-08-24T20:54:00.006+02:00

Gmach Pałacu Targowego zaprojektowali Josef Fuchs i Oldřich Tyla. Konkurs rozpisano w roku 1924, zaś 1929 roku budynek oddano do użytku. Zatem jest to rówieśnik katowickiego gmachu Sejmu Śląskiego...
Z ciekawostek Le Corbusier ponoć powiedział o nim "to interesujący budynek, ale jeszcze nie architektura". Tak, czy inaczej, biorąc pod uwagę lata, w których obiekt powstał, zwłaszcza jeśli zestawi sie to z tym, co wówczas powstawało w Polsce, robi wrażenie.
Obecnie w budynku mieści się Národní galerie v Praze, a konkretniej kolekcja sztuki XX i XXI wieku. Picasso, Braque, Degas, Cézanne, Rodin, Mucha, Klimt...

TU można poczytać o budynku nieco więcej...

Kubismus... Diamant.

2009-08-22T11:55:00.006+02:00

Po raz kolejny zmiana miejsca. Tym razem Praha - ulica Spálená 82/4.
Praha była jednym z niewielu miejsc na świecie, gdzie tuż przed pierwszą wojną światową projektowano i budowano budynki kubistyczne, a w zasadzie inspirowane kubizmem. Na początek dom Diamant. Architekci Emil Králíček i Matěj Blecha. O pierwszym z panów jeszcze napiszę co nieco przy okazji innych praskich obiektów...
Budynek zaprojektowano, dla adwokata Adolfa Hoffmeistera, w miejscu zburzonego znacznie wcześniej klasztoru. Tuż przy budynku stoi pod kubistyczną arkadą barokowa figura św. Jana Nepomucena. Swego czasu wywoływało to spore kontrowersje, a przeciw takiemu mieszaniu stylów protestował praski historyk sztuki profesor Zdeněk Wirth.

Miedzywojenne Katowice

2009-08-09T22:32:00.003+02:00

A propos... fragment artykułu z międzywojennego Miesięcznika Literackiego

"Na Śląsku inaczej. Katowice wyglądają jak ciche miasto zbożnej mieszczańskiej pracy. Rekiny żerują w cnotliwych cottage'ach, prawie bluszczem porosłych, zdradzających się może tylko kolumną luksusowych aut, które czekają w sprężonym ordynku na wymarsz poborców nadwartości. Białe domy, cisza, czystość, tyle zieleni! - można by zapomnieć, że w tej kasie bije nieubłaganym zracjonalizowanym rytmem - nie serce, jeno mechanizm, tłoczący złoto. Gdyby nie pył węglowy, dobitne corpus delicti; gdyby nie tłumy, wypełniające o pewnych stałych godzinach te stateczne, godne ulice mieszczańskiej cnoty - można by zapomnieć, czym są Katowice".

"W centrum nie ma bezrobocia. W Katowicach nie widać nędzy. Nie widać górników. Kapitał umie trzymać w należytym dystansie od dostojnego spokoju centrum tłumy nowoczesnych przypisańców kopalni. Warsztat wtłoczony pod ziemię, ludzie i złoto ukryci przed niepowołanym okiem. Katowice mogą okazywać światu czyste ręce i schludne oblicze cnoty. "Elegancki świat" ma tu swoją promenadę. Dziwny jest ten spacer. Krótka i szeroka ulica - Dyrekcyjna, prowadząca od dworca na aleję Piłsudskiego, niby grobla dla wybranych, znaczonych klejnotem dolarowego szlachectwa. Ta grobla spręża się w jakiś most zwodzony, ujęty w złocone ramy kosztownych magazynów i wielkokawiarnianych jazzów, zalany jaskrawym światłem kinkietów, powolny setkom uprzywilejowanych, tratujących tę drogę nawet środkami jezdni, oporny dla fali pracy, omijającej - z dworca i na dworzec - szerokim łukiem bocznic promenadę.Śród nocy i chłodu widna roztańczona i rozbawiona ulica - grobla pęcznieje użyciem i beztroską.Każdej niedzieli - pochody, zjazdy i obchody - kity górników, orkiestry i sztandary, cylindry i mówki.

I każdej niedzieli - procesje, śpiewy, pielgrzymki. Trudno o bardziej niesamowite wrażenie: ostre, twarde i skupione twarze - kamieniste i ugorne u chłopów, wycieńczone i zrudziałe w mieście, giną śród sztywnego lasu żywych gromnic, wyzierających z czarnofioletowych i czarnosinych ram. Ciągną z placu Wolności na Mikołów, obok innego wyniesionego - w śródmieściu - kompleksu gmachów, gdzie czerwona cegła, liczne, małe, zakratowane okienka i mur wysoki".

Kattowitz - Die Sinfonie Der Kleine Großstadt

2009-08-08T18:40:00.071+02:00

Podobno było takie powiedzenie:
Berlin - grosse Grossstadt, Breslau - grosse Kleinstadt, Kattowitz - kleine Grossstadt.
A zatem niech będzie jak u Walter Ruttmanna w jego filmie z 1927 roku...

Zdjęcia z Narodowego Archiwum Cyfrowego

Kościół św. Michała Archanioła w Warszawie, ul Puławska 95

2009-08-04T16:45:00.007+02:00

Budowa: 1950-66
Projekt autorstwa Władysława Pieńkowskiego

Warszawa, ul. Puławska (?)

2009-08-03T22:32:00.002+02:00

Całkiem ciekawy przykład powojennej moderny z Warszawskiego Mokotowa. Na dodatek trzyma pierzeję, a parter przeznaczony pod usługi :)

... z betonu i stali

2009-06-21T11:45:00.010+02:00

Jakiś czas temu kopiłem kolejny numer przedwojennego magazynu Jlustracja Polska. Ponizej wrzucam artykuł poświęcony Zameczkowi Prezydenckiemu w Wiśle. Oddana w 1931 roku rezydencja stanowiła dar województwa śląskiego dla Prezydenta RP. Architektem był Adolf Szyszko-Bohusz. Parę lat temu obiekt przeszedł renowację i obecnie można go zwiedzać. Szczegóły można znaleźć tu.

God Dam(n) It!

2009-06-14T21:51:00.014+02:00

Hoover Dam z pewnością jest najbardziej znaną zaporą w USA, ale...

Norris Dam:

Hiwassee Dam:

Ocoee No. 3 Dam:

Appalachia Dam:

Fontana Dam:

Kentucky Dam:

Funkcjonalizm? Brutalizm? Architektura!

Norris Dam, Hiwassee Dam, Fontana Dam zaprojektował Roland Wank.
Wiekszość zdjęć pochodzi z http://www.tva.gov/heritage/design

Swoją drogą, kojarzy się?

Antonio Sant'Elia parę dekad wcześniej.

Dam(n) it!

2009-06-13T11:02:00.008+02:00

Chyba każdy kojarzy słynną Hoover Dam - w momencie oddania w 1936 roku była to największa na świecie elektrownia (pod względem mocy) i jednocześnie największa na świecie betonowa struktura. Konkretnie:
wysokość - 221 m
rozpiętość - 379 m
Pomijając szczegóły techniczne, po prostu świetna architektura. Gordon Kaufmann dał radę.

Zacząłem od tego, że to najbardziej znana zapora. Ale nie jedyna...
Następnym razem inne

Kościół Garnizonowy (raz jeszcze)

2009-05-24T21:58:00.001+02:00

Gmach banku Gospodarstwa Krajowego. Katowice, ul. Mickiewicza 3

2009-04-11T18:06:00.007+02:00

Siedziba Pronox Technology S.A w Katowicach

2009-04-07T16:56:00.007+02:00

Pronox Technology, giełdowa spółka z Katowic, zaadaptował na swoją siedzibę jeden z pawilonów przy ul Paderewskiego. Pawilon pamiętał jeszcze czasy PRL. Przyznaje, że nie wiem jak wyglądał wcześniej i być moze dlatego mogę z łatwością napisać, że to co powstało w efekcie adaptacji jest naprawdę ok.

Wyszło?

Gmach Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Katowicach

2009-03-29T11:26:00.005+02:00

Projekt: Jan Kapotka
1939-45
O historii gmachu można poczytać tu

Budynek mieszkalny przy Al. Korfantego 99 w Katowicach

2009-03-15T17:09:00.005+01:00

Polskie miasto niebotyków. Nowoczesna panorama Katowic

2009-03-07T13:55:00.008+01:00

"JLUSTRACJA POLSKA", nr 21/1932

Ostatnio kupiłem na Allegro :)

"Siedmiopiętrowy dom mieszkalny przy ul. Słowackiego 41/43 w Katowicach. Jest to tym nowoczesnego budynku mieszkalnego, o estetycznych linjach architektonicznych, oraz wszelkich udogodnieniach mieszkańowych i higjenicznych"

"Ten prosty w architekturze pięciopiętrowy dom mieszkalny, wydaje sie być pałacem wykutym w olbrzymim głazie piaskowca, którego monotonję ożywia jedynie błękit ram okiennych i poręczy balkonowych."

Hmm.. no to już wiemy jaka była kolorystyka katowickiego modernizmu. Obecnie ten budynek wygląda tak.

Budynek mieszkalny przy ul. Moniuszki w Katowicach

2009-03-01T21:22:00.004+01:00

Powrót do lat międzywojennych :)
Niestety nie mam pojęcia kto był projektantem budynku, ani kiedy dokładnie powstał.

Pałac Ślubów

2009-02-28T15:43:00.005+01:00

Pałac Ślubów

Handlowy Dom Dziecka w Katowicach, czyli co z tym modernizmem?

2009-02-21T13:36:00.015+01:00

Kolejny z budynków wchodzący w skład, wybudowanego w czasach PRL, nowego centrum miasta - Handlowy Dom Dziecka. Obecnie na piętrze mieści się second hand. Na parterze, gdzie mieścił się lokal gastronomiczny, a później bar... chyba widać. W podziemiach budynku niegdyś mieściło się Varietes.

Kiedyś:

No właśnie, co z tym modernizmem? Nie sprawdził się?

Ściana zachodnia (cz. 2) czyli BWA z Ślizgowcem w tle

2009-02-14T18:00:00.011+01:00

Ściana Zachodnia

2009-02-08T23:01:00.010+01:00

Warszawa ma Ścianę Wschodnią (z dużej?), a Katowice zachodnią pierzeję (to chyba nie do końca adekwatne słowo) Al. Korfantego. Ciekawe zestawienie, brył, faktur i podziałów, przynajmniej, jak dla mnie. Dzisiaj trzy zdjęcia:

Na zdjęciach BWA i Separator.

Styropian? A kysz!

2009-02-03T10:55:00.004+01:00

W dzisiejszym wydaniu Rzeczpospolitej ukazał się artykuł autorstwa Mai Mozga–Góreckiej, który jest pewnym przełomem. Chyba po raz pierwszy, w ogólnopolskiej prasie niespecjalistycznej, przedstawiono problem docieplania budynków od strony zachowania ich wartości estetycznej, architektonicznej i historycznej. Polecam!

A na zachętę kilka fragmentów:

"[...]wiele obiektów, np. z lat 30 nie jest chronionych w żaden sposób. Konserwator może jedynie rozmawiać z właścicielami.
– Jest to ogromny, narastający problem. Architektura modernistyczna nie funkcjonuje w społecznym obiegu jako wartościowa. A jej walory to oszczędny detal: głębokość gzymsowań, osadzenie stolarki okiennej, szlachetne tynki. Łatwo popsuć ten efekt – mówi Bolesław Błachuta, miejski konserwator zabytków w Katowicach. – Obiekty o wysokim standardzie traktowane są jak takie starsze bloki. W ramach remontu elewacji szlachetne mineralne tynki nie są odtwarzane, ale zastępowane tanimi, akrylowymi. A powinno się je tylko oczyścić. Tak jak to zrobiono na budynku Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, obecnie Politechniki Śląskiej.

[...]

Docieplanie sprawia, że obiekty modernistyczne zatracają swoje podstawowe cechy.

– To był okres fascynacji gładką ścianą, okna montowano w licu elewacji – to jest walor estetyczny tej architektury – wyjaśnia dr Jadwiga Urbanik z Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej, szefowa polskiej sekcji DOCOMOMO, organizacji dokumentującej obiekty modernistyczne na świecie. Po dodaniu 10 cm warstwy styropianu okna zapadają się w głąb budynku, co daje fatalny efekt głębokich oczodołów. Tak się stało w willi przy ul. Zajączka 23 w Katowicach, gdzie dodatkowo zamontowano okna ze zmienionymi podziałami. Bywa, że dochodzi nawet do zmiany proporcji budynku (patrz zdjęcie z Katowic).

– Docieplenie kamienicy inżyniera Jana Squedera było wielkim skandalem – mówi Irma Kozina, historyk sztuki z Uniwersytetu Śląskiego. – Zmieniono tam podstawowe elementy podziału elewacji, znikły m.in. poziome pasma okien. Kolor – z gatunku pościelowych.
Jeśli chodzi o barwy, panuje pełna dowolność..."

Całość do poczytania TU

When LIFE was better...

2009-02-01T15:58:00.017+01:00

Amerykański LIFE Magazine powstał w 1883 roku, ale najciekawszy rozdział w jego historii zaczyna się pół wieku później, w roku 1936. Wtedy to, Henry Luce (założyciel Time Magazine) nabył wyłączne prawa do tytułu. Nowy właściciel położył nacisk przede wszystkim na photojournalism (jest jakiś krótki polski odpowiednik?). Tygodnik stał się znany ze znakomitych fotografii. W mojej opinii okładki LIFE magazine były w tym czasie prawdziwym majstersztykiem. Przeważnie czarno białe, czytelne fotografie z lakonicznym podpisem i winietą LIFE. Less is more! Minimum środków przy maksimum oddziaływania. Zresztą polecam stronę http://www.coverbrowser.com/covers/life, gdzie można znaleźć wszystkie 2299 okładek. Dużo, ale przejrzeć naprawdę warto.
Pozwolę sobie porównać kilka okładek z czasów II Wojny Światowej. Wszystkie przedstawiają to samo: żołnierzy, ale...

i jeszcze kilka o innej tematyce:

Termomodernizacja, trudne słowo dla modernizmu

2009-01-31T10:59:00.010+01:00

Budynek biurowy w Katowicach, przy ul. Powstańców 41.

Tak sobie pomyślałem, że zanim ten budynek zmieni się w styropianowy kloc z akrylowym tynkiem, w którymś z jedynie słusznych kolorów jogurtowych (ogłoszono już przetarg na jego termomodernizację), warto zachować dla potomnych ( a jakże! :)) kilka ujęć, jak wyglądał wcześniej.

Modernistycznny budynek mieszkalny przy ul. Wojewódzkiej 31/ul.Szrafranka 11 w Katowicach

2009-01-20T22:30:00.005+01:00

Na pewno lata 30 XX wieku. Kiedy dokładnie i kto zaprojektował, niestety nie wiem

Kamienica przy ul. Batorego 8 w Katowicach

2009-01-14T23:04:00.006+01:00

Projekt: F. Brenner, 1937

Gmach Kasy Chorych w Katowicach

2009-01-13T23:20:00.005+01:00

Wracamy (na krótko) do Katowic.
Budynek administracyjny Kasy Chorych przy ul. Reymonta 8/10.
projekt S. Gruszka, 1938

Równia pochyła czyli o Detroit ciąg dalszy

2009-01-12T23:13:00.004+01:00

Wracając do mojej ulubionej tematyki urban decay.

Ostatnio opisywałem, jak burmistrz Jerome P. Cavanagh, z niemałymi sukcesami starał się uczynić z Detroit "Model City". Wszystko szło całkiem nieźle (nie bez kozery mówiło się o Cavanagh jako potencjalnym kandydacie do startu w wyborach prezydenckich), aż do 23 lipca 1967 roku, kiedy wybuchły wsponiane już zamieszki. Od tego czasu stało się jasne, że problemy leża znacznie głębiej i nawet kilka lat udanych działań nie jest w stanie odwrócić ogólnych niekorzystnych trendów, z jakimi można się było zetknąć od lat 60 w wielu starych amerykańskich miastach przemysłowych. Przykład Detroit jest o tyle drastyczny, że uderza swoją skalą, zwłaszcza w kontekście tego czym miasto było kiedyś. Z 1,85 mln mieszkańców, prężnym i nowoczesnym przemysłem oraz wieloma instytucjami kultury stanowiło jedno z ważniejszych miast USA. Obecnie miasto znajduje sie poza pierwsza dziesiątka największych amerykańskich miast - straciło nieco ponad 913 tys. mieszkańców (t/j połowę) w stosunku do roku 1950. Z utratą mieszkańców wiązała się utrata wpływów z podatków oraz dotacji z funduszy federalnych, przysługujących tylko miastom liczącym więcej niż milion mieszkańców. Żeby zobaczyć jak wygląda obszar Inner City w Detroit polecam zobaczyć to
(nie, to nie Nowy Orlean po przejsciu huraganu Catrina)

Co dla mnie najbardziej szokujace i chyba najsmutniejsze, w takim stanie, niestety, jest także wiele budynków i gmachów w samym Downtown. Dość spektakularnym przykładem jest np The Michigan Theatre, który przerobiono na ...parking. Wrażenie jest tym bardziej przygnębiające jesli porówna się stan obecny z tym z czasów świetności

Na koniec swoisty symbol Detroit. Michigan Central Station, oddany w roku 1913 gmach, był w tym czasie najwyższym budynkiem kolejowym na świecie. W roku 1988 odjechał z niego ostatni pociąg pasazerski. Od tego czasu budynek niszczeje.
Tu film pokazujący budynek w jego pełnej krasie

a tu film przedsawiający stan (mniej więcej) obecny

WTF? Stany to dziwny kraj

Urzędy Niezespolone raz jeszcze

2009-01-11T15:02:00.006+01:00

Mały przerywnik w tematach amerykańskich.
Wrzucam zdjęcia dawnego gmachu Urzędów Niezespolonych w Katowicach po remoncie. Nieco ponad rok temu wrzucałem już zdjęcia budynku jeszcze przed renowacją.
Obecnie budynek docieplono, przez co nieco spuchł. Kolejnym minusem jest wymiana stolarki okiennej na plastikową, z inna proporcją podziałów. Na plus zasługuje wymiana na elewacji okładziny kamiennej. Niestety, przy okazji, nie odtworzono płaskorzeźby orła autorstwa Szukalskiego...

Model City

2009-01-02T19:46:00.016+01:00

Lata 40 i pierwsza połowa lat 50 XX w. były dla Detroit tym co Amerykanie określają jako 'peak era". W tym okresie miasto osiągnęło swój szczyt. Czwarte największe miasto w USA, to naprawdę było coś.
Nowych mieszkańców przyciągały atrakcyjne miejsca pracy. Przemysł samochodowy nieźle płacił. Pensje robotników niewykwalifikowanych były w tym czasie w Detroit o 20% wyższe niż w innych regionach USA. między rokiem 1940 a 1947 wzrost zatrudnienia w sektorze produkcji przemysłowej osiągnął 40%. W mieście działały silne związki zawodowe, które poprzez strajki i inne formy protestu wywalczyły, oprócz wspomnianych już bardzo wysokich pensji, także inne przywileje. To dodatkowo zachęcało do przyjazdu, zwłaszcza czarną ludność z głębokiego południa Stanów. Napływ czarnej ludności wywoływał jednak ogromne napięcia (szczerze powiedziawszy, dopiero czytając "Who Killed Detroit?: Other Cities Beware!" zdałem sobie sprawę jak wielkie), których kulminacją były zamieszki w roku 1967. Słowo "zamieszki" trzeba jednak przełożyć na amerykańską skalę. Drobny, jakby się wydawało, incydent spowodował kilkudniowe walki, w efekcie których zginęły 43 osoby, 467 zostało rannych, a 7231 aresztowanych. Ponad 2500 (słownie:dwa i pół tysiąca!) sklepów zostało splądrowanych lub podpalonych, 412 budynków było zniszczonych bądź spalonych do tego stopnia, że nadawały się tylko do rozbiórki. Straty materialne według różnych szacunków oscylowały miedzy 40 a 80 mln $. Nieźle, jak na czterodniowe "zamieszki". Skutki długofalowe były jednak dużo bardziej dramatyczne.
Wróćmy jednak do przyczyn.
W latach 60 wspomniana "peak era" była już tylko wspomnieniem. Paradoksalnie przyczyniły się do tego w zasadzie te same czynniki, które do lat 50 decydowały o sukcesie miasta. Wysokie pensje, które były taką zachęto dla osiedlania się w Detroit i podejmowania pracy w przemyśle motoryzacyjnym, były jednocześnie dla tego ostatniego sporym obciążeniem. Tym większym im bardziej spadała konkurencyjność jego produktów. Aby utrzymać zyskowność coraz więcej fabryk było przenoszonych na tereny, gdzie poziom pensji i innych przywilejów pracowniczych był niższy. W mieście zaczęło więc silą rzeczy rosnąć bezrobocie, co powiększało istniejące już wcześniej napięcie między białymi i czarnymi mieszkańcami, dodatkowym punktem zapalnym stała się teraz konkurencja na rynku pracy. Równocześnie wzrost liczby czarnych mieszkańców powodował zjawisko określane jako tzw "white flight". Biali, którzy należeli, do grupy lepiej zarabiającej realizowali swój mały american dream o domku z ogródkiem i wynosili się za miasto. Umożliwiłim im to przemysł samochodowy i budowa dróg szybkiego ruch która oplotła miasto i okolicę. Teraz można było się cieszyć domkiem z ogródkiem, a do pracy w Detroit dojeżdżać samochodem po szerokich nowo wybudowanych autostradach. I tu zaczął się problem. Przemysł samochodowy dostarczył środków, dzięki, którym można było mieszkać z dala od miasta, ale w razie potrzeby korzystać z jego uroków. Liczba ludności (głównie tej zamożniejszej, białej) zaczęła spadać. Kto płaci podatki? Przedsiębiorcy i mieszkańcy! Jak już wspomniałem przemysł wycofywał się z miasta z powodu wysokich kosztów pracy, mieszkańcy zaś w wyniku "white flight". Dla kasy miasta oznaczało to mniej pieniędzy. Jednocześnie w mieście proporcjonalnie przybywało ludności uboższej, która na ów domek z ogródkiem nie mogła sobie pozwolić. Ludność uboższa tzn. płacąca niższe kwoty podatków, a jednocześnie sama wymaga więcej świadczeń publicznych. Na to wszystko nałożyły sie dodatkowo kwestie rasowe. Problem narastał. W pewnym momencie wydawało się jednak, że Detroit świetnie sobie poradzi ze swoimi problemami. Rządzący miastem w latach 60 XX w. burmistrz Jerome P. Cavanagh lansował miasto jako Model City - miasto wzór. Do pewnego momentu szło naprawde dobrze. Przed objęciem urzedu pod koniec lat 50 Detroit przemysł samochodowy zlikwidował w mieście 100000 miejsc pracy, nowemu burmistrzowi udało się jednak powstrzymać tą tendencję. Udało się także pozyskać spore kwoty z funuszy federalnych w ramach "war on poverty". Prasa amerykańska pisała o Detroit jako o mieście, gdzie w sposób modelowy podchodzi sie do problemów amerykańskich miast, a kwestie relacji rasowych określano jako godne nasladowania. Miasto uzyskało z tego tytułu liczne nagrody i okrzykniete zostało mianem "All-American City".Burmistrz Cavanagh zyskał zaś przydomek "dynamo in the city". Miasto ubiegało się o organizację letniej Olimpiady, zaś o samym Cavanagh mówiło sie, że ma spore szanse na Baiały Dom.
Zresztą warto zobaczyć, jak podówczas wyglądało Detroit:

O tym co z tego zostało, bedzie następnym razem

Motor City

2008-12-25T11:48:00.034+01:00

Detroit to dla mnie fenomen. W 1900 miasto roku liczyło 285 704 mieszkańców, jak na owe lata sporo, ale bez sensacji. W 1903 roku Henry Ford założył Ford Motor Company. W 1913 roku nastąpiła rewolucja - firma zaczęła produkować samochody stosując taśmę produkcyjną. Zaczęło się.
"Historia to bzdura. To tradycja. Nie chcemy tradycji. Chcemy żyć w czasie dzisiejszym..."

"Ambicją pracodawcy, jako przywódcy, powinno być płacenie lepszych zarobków, niż w którymkolwiek podobnym przedsiębiorstwie, a ambicją robotnika powinno być umożliwienie tego"

W czasie II Wojny Światowej produkcję przestawiono na potrzeby wojenne. Stalin podobno powiedział, że to "Detroit pokonało Niemców".Ta ogromna machina wymagała jednak coraz więcej trybików. Powołano specjalne zespoły rekrutacyjne wysyłane do innych stanów (głównie południowych), aby zwabić nowych chętnych do pracy. Jako, że pensje w Detroit były wyższe niż w innych regionach, do miasta napływały nowe rzesze mieszkańców.
Miast jednak nie było przygotowane na taki napływ ludzi. Dodatkowo, jak to z Ziemią Obiecaną bywa, dotychczasowi jej mieszkańcy niespecjalnie byli zachwyceni nowymi sąsiadami, zwłaszcza jeśli ci byli czarni.
Do roku 1950 liczba mieszkańców jeszcze rosła (wówczas miasto osiągnęło liczbę 1 849 568 mieszkańców), ale od jakiegoś czasu dawały o sobie znać problemy, które w następnych dekadach zadecydowały o bezprecedensowym upadku miasta. Problemy te, to tak naprawdę druga strona medalu czy ciemna strona tej mocy, która zadecydowała o olbrzymim sukcesie i rozwoju miasta w pierwszej połowie XX wieku, kiedy stało się ono 4 największym miastem USA. Ale o tym następnym razem...

Póki co, zdjęcia ze złotego półwiecza Detroit. Skromna część z kilkudziesięciu fabryk samochodowych wybudowanych w pierwszej połowie XX wieku.
Skala iście amerykańska:

Swoją drogą, w sporej części architektura do bólu funkcjonalistyczna tak, że używanie tego terminu w innym kontekście wydaje się herezją. Mówiąc krótko Albert Kahn rządzi!
Więcej zdjęć można zobaczyć tu. Polecam, choćby dlatego, ze to jest skromny wycinek, a jednocześnie można zobaczyć jak niewiele z tego zostało.

Detroit Industry

2008-12-24T18:32:00.009+01:00

Dalej w temacie.
"Detroit Industry" - uznany przez Diego Riverę za najlepszy z jego murali został wykonany w latach 1932-33 na zamówienie Edsela Forda (prezesa Ford Motor Company). Jedynym warunkiem było, aby murale odnosiły się do historii Detroit oraz rozwoju przemysłu.
Murale na północnej i południowej ścianie przedstawiają: reprezentację ras jakie ukształtowały amerykańską kulturę i stanowiły jednocześnie jej siłę roboczą, przemysł samochodowy oraz inne przemysły Detroit (medyczny, farmaceutyczny i chemiczny)

Na ścianie zachodnie z kolei mieszczą się bardzo interesujące murale w układzie wertykalnym, na których Rivera przedstawił występujące w przemyśle współzależności między pracą i umiejętnością zarządzania (robotniki manager) oraz między surową i przetworzoną siłą (węgiel i energia elektryczna)

Więcej tu

Detroit Industry wrzucam zaraz po Cyklu Śląsk Linkego nieprzypadkowo ;)

Cykl Śląsk Bronisława Linkego

2008-12-23T11:37:00.010+01:00

"Na Górny Śląsk Bronisław Linke przyjechał w 1936 roku na zaproszenie władz wojewódzkich.
[...]
Charakterystyczne, iż w okresie dwudziestolecia międzywojennego jakościowo nowe treści uprzemysłowionego Śląska podsycały wyobraźnię, inspirowały twórczo. Kreowane z dużą siłą i mocą artystyczne przekazy pojawiały się zarówno w sztukach plastycznych, jak i w literaturze. Ekspresyjne opisy Czarnego Kraju, piekielnego miejsca, gdzie "piętrzą się, cieśnią, łomocą i przepychają potworne nadbudowy, blanki i leje, czworoboczne bastiony, grzyby wież, konstrukcje podobne do odkrytych splątanych jelit" składały się na liczne reportaże z "ziemi węgla i stali".
[...]
W śląskim cyklu akwarel Linke skonfrontował człowieka z techniką potraktowaną jako źródło zła.
[...]
W makabrycznym świecie przemysłu Wielki Piec obsługiwany przez szkielety posiada metaliczną głowę o satanistycznie uśmiechniętych, wąskich ustach. W geście błogosławieństwa podnosi olbrzymie, drapieżne ręce...

Dzikie twarze Wlewnic, o nadnaturalnie powiększonych oczach, morderczo rozwierają wargi...

Maszyna w Pochylni upadowej pokazuje ohydną twarz z wysuniętym, pulsującym, ogromnym językiem. Wprawdzie obsługiwana jest przez wychudzonego górnika, jednak żyje własnym, niezależnym bytem...

Skrajnie tragiczną wymowę posiada akwarela Serce. Owo witalne serce Śląska podłączone zostało systemem metalowych rur do fabrycznych demonów zachłannie pijących krew. Jakby nie dość tego, jedno ze stalowych monstrów wpija swoje zęby i pazury w zdrową tkankę organizmu...

W mrocznej krainie zła ożywione twory przemysłowe dzielą władzę z demonami węgla. Ich szpetna, manichejska natura uwypuklona została w Sortowni, gdzie taśmę obsługują nie ludzie, lecz uformowane z kubicznych bloków węgla monstra o ustach wampira. Natomiast na taśmie zamiast węgla suną przerażone, zdeformowane figurki ludzi. Władcą manichejskiego świata jest Król Węgiel - czarnoskóry monarcha bez korony, lecz z fioletową opaską akcji udziałowej w spółce kopalnianej. Jego płaszcz uszyty został z dokumentów akcjonariuszy. Wszechwładny, okrutny, gestem bezdusznego golema unicestwia górnika, którego ciało upodabnia się do żaby...

Tekst pochodzi z artykułu Barbary Szczypki-Gwiazdy "Śląska Apokalipsa według Linkego"

Dawno temu ...w Polsce

2008-12-22T15:44:00.003+01:00

Tak mi się przypomniało, że w Polsce też powstawały podobne serie

W latach 30-tych XX wieku ówczesny wojewoda śląski Michał Grażyński zaprosił Rafała Malczewskiego (syna Jacka), aby ten wykonał cykl pejzaży. W ten sposób powstała seria "Czarny Śląsk"
"Kondensatory w Chorzowie"

Podobnie Bronisław Linke przyjechał na Śląsk w 1936 roku na zaproszenie władz wojewódzkich. W efekcie powstała seria...
Ale to może jutro

Dawno temu w Ameryce

2008-12-19T16:17:00.011+01:00

Coś nie umiem odejść od industrialu ostatnio, wiec dziś kontynuacja tematu, ale tym razem coś z daleka.
W 1956 roku prezes lini kolejowych P&LE zamówił u Howarda Fogg'a serię akwarel przedstawiających zakłady przemysłowe należące do klientów lini P&LE.

Więcej można zobaczyć TU

Gmach Syndykatu Polskich Hut Żelaznych w Katowicach

2008-12-17T23:11:00.007+01:00

Pozostając w tematyce przemysłowej...
Gmach Syndykatu Polskich Hut Żelaznych projektu T. Michejdy i L. Sikorskiego.
Obecnie w budynku mieści się siedziba Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa oraz Wydziały Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego. Wzniesiony w 1928 roku budynek doczekał się ostatnio renowacji. Moim skromnym zdaniem, jeśli nie najlepszej, to jednej z lepszych przeprowadzonych w tym roku w Katowicach. Przywrócono oryginalne mineralne tynki. Zero tynów akrylowych i jogurtowej kolorystyki, która coraz częściej "ubogaca" międzywojenna architekturę. Krótko pisząc: brawo!

"Śląsk śpiewa, Głos ma węgiel i stal"

2008-12-11T11:00:00.005+01:00

Kontynuując temat dymu i industrialnego landszaftu i poetyki dawnego Śląska.

Julian Tuwim - "Śląsk śpiewa"

Słyszycie, jak huczą młoty,
Turbiny turkotem trajkocą?
Pracują dniem i nocą
Wre głuchy rytm roboty.
Dymią się bure kominy,
Piece hutnicze płoną
Dudnią, dudnią maszyny,
Łuną palenisk czerwoną
Czarna zasnuwa się dal.
Śląsk śpiewa,
Głos ma węgiel i stal:
W trzewiach ziemi rytm twardy,
Głucho walą kilofy, oskardy,
Stuk uparty, łomot w skały
Ziemi hardej wyrywa kawały.
Na dół, do góry,
Do góry, na dół,
W grób sztolni,
W mroczny padół.
Dźwigają czarne kamienne plony
Ludzie podziemni, śląskie pierony.
Windy, świdry jeżdżą ze zgrzytem,
Wiercą, rąbią w ziemi rozrytej,
Węgiel, węgiel niosą z głębiny
Na żer spragnionej ruchu maszyny.
Maszyna śpiewa:
Już, już drgnęłam, żyję,
Juz, już motorem biję.
Ogniem błysnął pęd - duch,
Zawył, świsnął ruch - ruch,
Świst, świst łoskot stalowy,
Zgrzyt, zgrzyt, równy, miarowy,
Koła wzębione w zębate szyny,
Tłoki - pompy, tłoki - turbiny,
Drgają
raźnym
rytmem
żelaznym...
Warczy, turkoce serce maszyny.

"Dym"

2008-12-10T15:16:00.008+01:00

Fantastycznie obraz i klimat dawnego przemysłowego Śląska przedstawiła Janina Biała w swoim linorycie "Dym"

Dymy nad miastem

2008-11-28T11:27:00.007+01:00

Mieczysław Szczuka, Projekt okładki do książki W. Broniewskiego "Dymy nad miastem", 1927, z kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi

Dymy nad miastem A.D. 2008

Sejm Śląski ikoną polskiego XX-lecia międzywojennego?

2008-11-26T12:55:00.003+01:00

Wybieramy ikony XX-lecia
Plebiscyt Muzeum Historii Polski, „Rzeczpospolitej” i Onet.pl

Ludzka wyobraźnia karmi się symbolami. Proponujemy zatem wybranie ikon epoki, które kojarzą się z dwudziestoleciem międzywojennym, jego dokonaniami i atmosferą. Wiele z nich cieszyło się w tamtych czasach wielką popularnością, na tyle dużą, że dziś z pewnością nazwalibyśmy je "kultowymi". Niektóre z nich przetrwały, inne odeszły na zawsze.

Chcielibyśmy wraz z Państwem ocalić ikony dwudziestolecia od zapomnienia. Zabawmy się w sporządzenie rankingu 90 ikon Polski międzywojennej. Już od dziś przedstawiamy 90 ikon, które wybraliśmy wraz z Muzeum Historii Polski i portalem Onet.pl. Mogą Państwo wziąć udział w naszym internetowym plebiscycie i wybrać największe symbole tamtej epoki.

Głosować można w następujących kategoriach:

* Polityka
* Architektura, Miejsca
* Nauka, Edukacja
* Produkty, Firmy, Technika
* Styl Życia
* Kultura

Od 21 listopada do 5 grudnia (godzina 0.00) można oddać głos na kandydatury z listy nominowanych.

Jak głosować?
1. Zaznacz obiekty, które wybierasz - jeden z każdej kategorii
2. Podaj swój adres e-mail i kliknij "wyślij"
3. Na podany przez siebie adres dostaniesz prośbę o potwierdzenie swojego głosu
4. Po kliknięciu w link, który znajdziesz w przysłanym przez nas e-mailu, twój głos zostanie ostatecznie zarejestrowany
5. Z jednego adresu internetowego można zagłosować tylko raz
6. Głosowanie trwa do 5 grudnia do północy

http://www.rp.pl/ikony/

Perły w koronie śląskiej architektury

2008-11-25T16:53:00.005+01:00

Polecam artykuł "Czarne perły moderny" w dzisiejszym wydaniu Rzeczpospolitej. Tekst poświęcony jest śląskiej architekturze okresu międzywojennego.
Można by powiedzieć: nareszcie!
Dotychczas w prasie ogólnopolskiej temat praktycznie nie istniał. Jeśli pisano o międzywojennej architekturze to głównie w kontekście Warszawy i Gdyni, zapominając zupełnie o Górnym Śląsku, gdzie powstała w tym czasie, jeśli nie większa, to przynajmniej zbliżona liczba modernistycznych budynków i gmachów.

oto link:
Czarne perły moderny

i fragment na zachętę:
"Szlak Zabytków Architektury Modernistycznej to autorski pomysł Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego. Przygotowano już wstępną listę 50 obiektów wyznaczających marszrutę, z których ostanie się ok. 30. Na listę trafiły budynki powstałe w latach 1921 – 1938 m.in. w Katowicach, Zabrzu, Gliwicach, Bytomiu i Wiśle, dzieła tak znakomitych architektów, jak Karol Schayer, Dominikus Böhm, Erich Mendelsohn czy Tadeusz Michejda."

Cóż rzec? ...Dworzec!

2008-11-12T17:43:00.007+01:00

To już druga seria zdjęć katowickiego dworca głównego.
Świetna architektura i fatalne zaniedbanie...

poprzednia seria fotek jest tu

Elektrociepłownia Szombierki cz. 3

2008-11-11T10:30:00.006+01:00

Elektrociepłownia Szombierki cz. 2

2008-11-09T17:22:00.005+01:00

Elektrociepłownia Szombierki czyli dawna Kraftwerk Oberschlesien cz. 1

2008-11-08T20:25:00.012+01:00

Zmiana.
Dziś będą zdjęcia Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu. To jeden z tych obiektów na Górnym Śląsku, które po prostu zobaczyć trzeba, tak więc polecam!
W trakcie ostatniego pleneru fotograficznego dowiedziałem się, ze raz na miesiąc mają być organizowane wycieczki po obiekcie. Raz na miesiąc to z jednej strony rzadko, ale warto pamiętać, że choć to obiekt wygaszany, to jednak cały czas "na chodzie" i stanowi tzw. "rezerwę wytwarzania ciepła w przypadkach awaryjnych".
Z ciekawostek:
- na wieży zegarowej zainstalowana jest druga największa w Polsce tarcza zegarowa.
- gmach zaprojektowali Georg i Emil Zillmann, którzy zaprojektowali także katowicki Nikiszowiec ( predzej czy później z pewnością wrzucę jakies foty)
- w obiekcie znajdują się lampy zaprojektowane przez Petera Behrens'a
- w latach 30tych XX wieku była to jedna z największych elektrowni w Europie.

Więcej o EC Szombierki można przeczytać na stronach ZEC Bytom.

maiestas et splendor czyli Machtwerk Oberschlesien :)
te dwie świetne fotki poniżej autorstwa Dominika Tokarskiego (niestety nie mam tak dobrych ujęć jak te dwa poniżej ).
a to znów foty mojego autorstwa

Osiedle Tysiąclecia w Katowicach cz. 4

2008-11-07T16:44:00.004+01:00

a to już kukurydze, mlodsze siostry Gwiazd (pewnie kiedyś wrzucę foty)

Osiedle Tysiąclecia cz. 3

2008-11-05T14:05:00.007+01:00

Albers a sprawa Tysiąclecia

2008-11-04T14:51:00.008+01:00

Miała dziś być kolejna część zdjęć modernistycznego Osiedla Tysiąclecia... i w pewnym sensie będzie. Skoro był Berlewi to Albers tym bardziej pasuje jako "interludium" do zdjęć Tauzena

http://www.albersfoundation.org/